Esperanta Ligilo

Oficiala organo de la Ligo Internacia de Blindaj Esperantistoj (LIBE)

Numero 3 Marto 2026

Enhavtabelo

La ĉijara universala kongreso.

ĉu monto Zamenhof?

Multaj bushaltejoj ne alireblaj por homoj kun handikapoj.

Forpaso.

Por legemaj poeziŝatantoj.

La alia flanko (rakonto).

Smeraldaj okuloj (rakonto).

"Honesteco" (rakonto).

Du poemoj de k. kalocsay:

Libero.

Mastroŝanĝo.

Solvo de la februara enigmo.

La ĉijara universala kongreso

Por la 111-a Universala Kongreso de Esperanto (UK) la Estraro de UEA

elektis Aŭstrion kiel kongreslandon. La bela Graz (Graco) estos la

kongresurbo.

Graz estas la ĉefurbo de la lando Stirio de la Aŭstria Federacia

Respubliko. Ĝia nomo devenas de la slovena vorto _Gradec, kiu signifas

"kasteleto". Ĝi estas la dua plej granda urbo en Aŭstrio (post Vieno)

kaj havas kvar universitatojn kun ĉirkaŭ 40 mil studentoj. Kun

pli ol 900 jaroj de ekzisto, en 2004 Graz estis la Eŭropa Kultura

ĉefurbo. Ĝi estas listigita kiel Monda Heredaĵxo de Unesko kaj Urbo

de Dezajno, proponante al vizitantoj fascinan mikson de tradicio kaj novigado.

Pro sia eventoplena jarkalendaro, turismaj vizitindaĵoj kaj larĝa

oferto de notinda gastronomia diverseco ĝi ankaŭ estas konata kiel

la ĉefurbo de ĝojo. Graciplena urbo.

Jam komence de 20-a jarcento estis komerca lernejo en Graz, kie oni

instruis Esperanton. De tiam gastiĝis en la urbo pluraj Esperanto-eventoj, inter

ili la Aŭstria Esperanto-Kongreso de 1913, 1926, 1949 (okaze de kiu la aŭstria Poŝto eldonis poŝtmarkon

kun verda stelo kaj la vorto "Esperanto") kaj 2024. Ankaŭ la Internacia Junulara Kongreso de 1970

kaj la Jubilea Esperanto-Konferenco de 1987 (dum kiu Ivo Lapenna proklamis la malfondon de Neŭtrala Esperanto-

Movado). Intertempe la E-o-klubo de Graz estas inter la plej aktivaj de Eŭropo. En 2023 aperis oficiala

43-paĝa gvidilo de la urbo en Esperanto.

Tiu gvidilo estas internacie senpage mendebla ĉe la Turisma Oficejo de

la regiono Graz, pri kio raportis UEA.facila (https://uea.facila.org/loke/graz-r75).

Graz havas Zamenhof-Esperanto-Objekton (zeo-n), placon nomitan laŭ Esperanto: Esperantoplatz.

Entute vigla kaj turisma urbo, kun unika strukturo por vizitantoj kaj

tradicia kaj aktuala Esperanto-movado.

Tial UEA decidis akcepti la inviton de Aŭstria Esperanto-Federacio (aef) kaj de la loka klubo por kongresi en

Graz en 2026 - pro kies invito UEA ankaŭ kore dankas. ĉcu ankaŭ vi

partoprenos? La 111-a uk estas planata por okazi de la 1-a ĝis la

8-a de aŭgusto 2026.

(El la Gazetaraj Komunikoj)

ĉcu Monto Zamenhof?

En eta angulo inter Belgujo, Germanujo kaj Nederlando iam

troviĝis tute malgranda landeto, kiu restis sendependa de 1816 ĝis

1919. Tiu landeto nomiĝis Neŭtrala Moresnet.

Dum la frua 20-a jarcento, d-ro Wilhelm Molly, esperantista kuracisto

en Moresnet, proponis ke Neŭtrala Moresnet fariĝu sendependa ŝtato

kun Esperanto kiel komuna lingvo. La propono ne estis sukcesa, tamen multaj

el la tiutempaj loĝantoj lernis Esperanton.

Post la Unua Mond-milito, Moresnet fariĝis parto de Belgujo.

Ĝi estas nun municipo kun la nomo Kelmis, en la germanlingva regiono de

Belgujo.

Ĉe la Tri-Landa Punkto, kie renkontiĝas la limoj de Belgujo,

Germanujo kaj Nederlando, staras la monto Vaalserberg. Je 322 metroj,

ĝi estas la plej alta punkto en Nederlando. Nuntempe estas reta

petskribo, laŭ kiu oni ŝanĝu la nomon de la monto al Monto Zamenhof,

honore al la kreinto de Esperanto.

Universala Esperanto-Asocio invitas ĉiujn, kiuj subtenas la idealon

de internacia amikeco, subskribi la petskribon kaj kontribui al ĝia

diskonigo.

La petskribon iniciatis la artisto, poligloto kaj esperantisto Shabi

Fiumei. UEA kunlaboras kun li plurmaniere kaj subtenas la iniciaton

kiel kulturan kaj informan agadon. Pri la iniciato jam aperis

raporto (kun filmeto) en la belga publika amas-komunikilo BRF. En ĝi

Jan Sabri Cetinkaya, direktoro de la Muzeo Vieille Montagne en Kelmis,

mem prezentas parton de sia mesaĝo en Esperanto.

“Eble la kampanjo ne sukcesos ŝanĝi la nomon de la monto, sed ĝi

paroligas homojn pri Esperanto, kaj tio estas jam sukceso.

"Estas aparte rimarkinde, ke du neesperantistoj uzas iom da Esperanto por

raporti pri ĝi," komentas la Vicprezidanto de UEA, Seano

Riain, kiu okupiĝas pri Informado. Li gvidas la kunlaboron kun Shabi Fiumei.

UEA atentigas, ke - senkonsidere al la fina rezulto de la renomiga

propono – la iniciato jam konkrete kontribuas al pli vasta publika

atento pri Esperanto, pri ĝiaj valoroj, kaj pri ĝia historia kaj kultura

heredaĵo.

(Gazetara Komuniko de UEA)

Multaj bushaltejoj nealireblaj

por homoj kun handikapoj

La ĉisuban artikolon pri la problemo en Nederlando ni ricevis de

Jan Bemelmans. Estus tre interese ricevi samtemajn referaĵojn el aliaj

landoj. ĉu inter niaj legantoj ne troviĝas iu, kiu emus rakonti pri

sialanda situacio?

Pli ol duono de la bushaltejoj en Nederlando estas ne aŭ apenaŭ

alireblaj por homoj kun handikapoj.

Precipe homoj kun vida handikapo spertas tion. Ses el dek haltejoj ne

havas sufixajn ilojn por subteni blindulojn kaj malbonvidantojn dum

busvojaĝado. Por homoj kun mova handikapo, kiuj dependas ekzemple de

rulseĝo, iom malpli ol duono de la bushaltejoj ne estas bone ekipitaj.

ĉci Tio evidentiĝas el esploro de regiona radio-televido en la nederlanda

provinco Overijssel, kunlabore kun aliaj regionaj dissendantoj,

kiuj analizis ciferojn de la trafikkunlabora organizo DOVA.

Jurre Siebert el Arnhem ĉiutage uzas la buson. Li estas malbone vidanta

kaj malfacile piediras. "Mi dependas de la publika trafiko. Mi ne

havas biciklon nek stirpermesilon. La publika trafiko estas mia sola

eblo." Kvankam aferoj ofte glatas, la vojaĝoj de Siebert ne ĉiam estas

senproblemaj. "Por mi gravas, ke bushaltejo estu bone videbla. Mi

preferas ŝirmejon, sed regule troviĝas nur haltostango flanke de la

vojo." Por Siebert gravas, ke vojaĝo per buso de pordo al pordo okazu

glate. Tio ne ĉiam estas la kazo. Li ne estas la sola, rimarkas Peter

Wĵaalboer, membro de la membrokonsilio de asocio por Vidhandikapitoj.

Kelkfoje ĉe haltejo ja troviĝas gvidlinioj, sed ili ne ligiĝas al la

ĉirkaŭaĵo. "Tiam vi havas alireblan insulon en nealirebla medio. Tio tute

ne utilas. eĉ se bushaltejo principe estas bona, glata vojaĝo tamen

ne estas garantiita", rimarkas Siebert. "Busŝoforoj devas vidi vin,

kaj ankaŭ voli helpi. Se ili havas malbonan tagon, tio ne ĉiam okazas."

Tamen li ankaŭ regule spertas, ke la ŝoforo estas bonvola, demandas ĉu li

staras sekure, kaj petas aliajn pasaĝerojn fari lokon.

Diferencoj inter urbaj kaj kamparaj regionoj.

Plej multaj bushaltejoj estas posedaĵoj de la municipoj. Municipoj

kun multaj nealireblaj haltejoj ofte troviĝas en kamparaj lokoj. Ekzemplo

estas Lopik, kie 95 procentoj de la haltejoj estas nealireblaj.

Laŭ la municipo Lopik, temas pri kvartalbusaj haltejoj en la "tipe

kampara linistrukturo" de la komunumo.

Piedirantoj, biciklantoj kaj aŭtoj uzas la saman vojon.

"La haltejo-lokoj tial malofte estas pli ol nur haltosigno. Ne tiom

la bushaltejoj mem estas netaŭgaj, sed la tuta infrastrukturo ne estas

aranĝita por specifaj celgrupoj."

Pro la malgranda nombro de uzantoj, la municipo ne planas plibonigi la

alireblecon de tiuj haltejoj.

Kio faras bushaltejon alirebla?

Por difini ĉu bushaltejo estas alirebla, DOVA uzas plurajn kriteriojn.

Ekzemple: ĉcu la haltejo havas gvidliniojn? Ĉu ili ligiĝas al la ĉirkaŭaĵo?

ĉcu la alto de la kajo kongruas kun la enira alto de la busoj?

ĉcu troviĝas lifto, kaj ĉu la kajo estas sufiĉe larĝa por rulseĝanto?

Waalboer aŭdas la argumenton pri malmultaj uzantoj pli ofte.

Li montras al la fakto, ke Nederlando subskribis la UN-konvencion Handikapo.

En ĝi estas interkonsentite, ke homoj kun handikapoj, same kiel

aliaj, devas havi liberan aliron al transporto. "Publika trafiko estas

publika servo. Ne decidas la registaro aŭ interesgrupoj, kiuj haltejoj

estu alireblaj kaj kiuj ne. ĉcio devas esti alirebla, pri tio ne eblas diskuti."

Multaj pli grandaj, urbaj municipoj havas relative bonan alireblecon.

El la grandaj urboj, Hengelo kaj Amersfoort atingas la plej altajn rezultojn.

Tie, pli ol 90 procentoj de la bushaltejoj estas alireblaj por homoj kun movaj kaj

vidaj handikapoj. Malgraŭ ĉio, Siebert ĝojas, ke li povas uzi la publikan trafikon.

Pasintece li uzis taksion, sed ekde kiam li malkovris la buson kaj trajnon,

lia mondo multe pligrandiĝis. "Mi sentas liberecon. Mia medio fariĝis multe pli

vasta, mi ne plu devas resti nur en mia propra regiono."

Forpaso

En la aprila numero vi legos pli ampleksan tekston pri la samideano,

kies bedaŭrindan mortom anoncis la ĉisuba mesaĝo de lia samlandano N.

Zekiĉ.

Saluton,

Eble mi ne estas la ĝusta persono por raporti tion, sed, ĉar ĝis nun

neniu skribis ion ajn, estas mia bedaŭrinda devo informi vin pri la

forpaso de Petar Budai el Serbio.

Li vivis fiere, virte, honore kaj modeste, plena je ideoj kaj kun

ekstreme klara menso. Li faris apartan kontribuon en la kampo de socia protekto

de handikapuloj, precipe blinduloj, kiel volontulo, kvankam li

disponis nur pri modestaj financaj rimedoj.

Lin postvivas lia filino kaj tri nepoj.

Aliaj homoj, kiuj konis lin pli bone, skribos pri li kiel esperantisto

kaj persono. Mi simple deziris skribi ĉi tiun mallongan noton pri viro,

kiun kelkaj el ni konis, kelkaj en la reala, kaj kelkaj nur en la virtuala mondo.

Por legemaj poeziŝatantoj

ĉciujn samideanojn por kiuj poezio estas grava spirita nutraĵo ni

informas, ke ili povas ricevi tute senpage la brajlan duvoluman "in-fero"n

de Dante alighieri en la traduko de k. Kalocsay.

La poezian tekston akompanas abundaj notoj pri la aŭtoro, pri lia epoko, pri

la formo de la infero kiun li imagis kaj pri la personoj kiujn li

renkontis dum sia subtera vojaĝo. Kiu ŝatus posedi kaj gustumi tiun

poezian frandaĵon sendu mesaĝon kun sia hejma adreso al

ottorinocarotta@alice.it kaj li havos ĝin baldaŭ en siaj manoj!

LA ALIA FLANKO

Kvankam ŝi ne estis profesia koketulino, Yvonne Dufour ankaŭ

hodiaŭ perdis multe da tempo por aldoni al natura lipruĝo de siaj dekok

jaroj nur tiom da artifika, kiom ĉiu honesta virino rajtas por aspekti

kiel aŭtentika parizanino: apenaŭ duonkrajonon. Per rapida pudrumo ŝi

ankoraŭ mildigis arogantecon de tro ŝminkitaj vangoj kaj lastfoje

dronigis bazarartiklan kombileton en densajn ondojn de moderne tondita

hararo. Kaj nun, kun afekta senzorgo, samkiel knabo, ŝi premis sur la

kapon simplan feltoĉapelon, kaptis sian mansaketon de sur la tablo kaj

forrapidis, for ĝis la... ŝrankospegulo. Tie unu flanka ŝtelrigardo

konvinkis ŝin, ke ne estas permesite tiele eliri. Du obstinaj bukloj

estis liberiĝintaj el sub la ĉapelkarcero, kaj, plie, la ruĝo de la lipoj

trograndigis la koroformon de ŝia buŝeto. Tio krie postulis reordigon,

Kaj ŝi reordigis plej konscience.

Nur nun ŝi konstatis,timigite, ke la vekhorloĝo montras dek minutojn ĝis

la 9-a.

Kiam Yvonne Dufour alvenis en la butonfabriko, kie ŝi laboradis,

sinjoro Trimbal, la ĉefo, estis jam rimarkinta ŝian malfruiĝon. Tio,

certe, ne okazis unuafoje, sed tian serenadon li neniam ĝis nun faris al ŝi!

".....ke li ne kutimas nutri dormemulojn, — ke en la daŭro de du

semajnoj jam tri fojojn ŝi ne estis akurata, — ke li toleros plu nek

malfruon, nek mallaboremon, kaj jam sufiĉe li kaj ŝi perdis da tempo,

sed ŝi bone notu, ke je proksima okazo li fordungos ŝin, tra la pordo

li flugigos ŝin, skandale!"

Humiligite Yvonne Dufour iris al sia loko, kie ŝin salutis ironiĝoja

rideto de l'koleginoj. Tuj ŝi fervore eklaboris kudrante vendopretajn

butonojn, ĉiufoje po dekdu, sur prezentokartonetojn, kiajn oni povas

aĉeti en multaj butikoj. Kaj sekrete ŝi ĵurpromesis, ke neniam plu ŝi

malfruiĝos.

De tempo al tempo sinjoro Trimbal invadis la laborĉambron.

Tiam eksilentis la plej babilemaj knabinoj, kaj sur la junaj vizaĝoj forvelkis

ĉiu rideto. Li estis viro mezaĝa, bone nutrita, kaj ĉiam havis tiun

abstraktan rigardon de homo, kiu mense kalkulas butonojn, kaj akre

metalsonoran voĉon de deĵoranta serĝento. Estis malagrable, eĉ nerv-ekscite,

senti lian ĉeeston. Neniam li diris afablan vorton. Nur riproĉojn.

Nur minacojn. Anstataŭ koron li verŝajne havis kalkulmaŝinon. Kaj se

hazarde iu speciale spitema laboristino kuraĝis kontraŭdiri,

li unufraze ĉesigis ĉian diskuton: "Finfine, kiu estras la regimenton ĉi tie?"

ĉciTion li kriis tiel mordece, ke dum la sekvanta silento oni aŭdis nur la spiradon

de ok knabinoj subite laboremegaj.

Pro kiu kaŭzo la vekhorloĝo de Yvonne Dufour ne sonoris la sekvantan matenon?

Kiam ŝi vekiĝis, estis jam la 9-a. Ŝi facile komprenis, ke estos tute

neeble, kudri, je la sama horo, butonojn sur prezentokartonojn en la

fabriko de sinjoro Trimbal. La nura ekpenso pri tiu nomo timigis ŝin

kiel noktmeza fantomo. ŝxi rifuĝe kaŝis sian kapon sub la kusenojn por eviti

imagitan rigardon de tiu senkora homo. Vana estus ĉia provo klarigi al

tiu butonkalkulanto, ke ŝia vekhorloĝo estas kulpa. For, for ĉia ideo

pri tio! Des pli, ke finfine oni povas tamen tre bone vivi

ne kudrante butonojn po dekdu sur stultajn kartonetojn.

Je tiu momento Yvonne Dufour faris gravan decidon. Tiom da iamaj

koleginoj ĝuis facilan lukson. Kial ne ankaŭ ŝi enirus la klasikan karieron?

Parizo estas granda urbo, kaj en tia urbo oni renkontas tiom da

viroj, kiuj ne kalkulas butonojn, - precipe, kiam oni havas ŝiajn okulojn, ŝian buŝon. Decidite!

La unua ribelago de knabino, kiun honesta, sed modesta vivado lacigis,

nunepoke estas ĉiam la sama: ŝi aĉetas silkajn ŝtrumpojn. Tion faris

ankaŭ Yvonne Dufour. Kaj tiun tagon ŝi aldonis al natura ruĝo de la

lipoj iom tro da artifika. Vespere oni plej oportune vizitas kinejon.

Unue, oni povas tie pasigi agrablan tempon;

due, oni tie lernas amason da aferoj utilaj dum la vivo,

precipe pri modo, aktualaĵoj, mondumaj manieroj, kaj ankaŭ pri diversaj

fakoj el la pura scienco, ekzemple, kiel oni preparas svisan fromaĝon,

aŭ kiel naskiĝas papilioj.

Trie, pli ol sur la ekrano oni trovas fekundan grundon por amaventuroj en la favora

mallumo de la loko....

Yvonne sidis sur komforta fotelo de apenaŭ kvin minutoj; ŝi ankoraŭ

ne estis kaptinta la fadenon de l. epizoda dramo "La fianĉino de l' bandito",

kiam viraspekta ombro okupis la najbarsidilon.

Nun ŝi hezitis, ĉu sekvi la intrigon de l.filmo

aŭ koketumon kun l.apuda individuo?

Antaŭ ĉĉio estus saĝe inspekti la najbaron. Brrr! Ŝi havis subite la

impreson de abomena inkubsonĝo. Malgraŭ la mallumo ŝi divenis la trajtojn

de l.apudulo: Sinjoro Trimbal!

Instinkte ŝi metis siajn manojn sur la koron, kvazaŭ por subteni tiun

tro impresiĝeman instrumenton, kaj estis kvietige, ke nun, rimarkinte

ŝian geston, la najbaro ekparolis kaj parolis tiel dolĉe, tiel kompateme,

kiel povas paroli nur bonkora, milda homo:

"Kio estas, fraŭlino? ĉcu vi ne bonfartas?"

Tiu varma voĉo trankviligis ŝin.

Estis stulte pensi pri sinjoro Trimbal.

"Oh, sinjoro," ŝi ridetis, "estas nenio!"

"Nu, eble la filmo vin emociigis; tion mi komprenas. Ĝi estas tre kaptanta.

cu vi vidis la unuajn epizodojn?"

Kaj ili plej agrable babilis, flustrante de orelo al orelo, por ne

ĝeni la aliajn ĉeestantojn. Komence pri la fianĉino de l.bandito, poste

pri si mem. Ilia konversacio atingis certan gradon de konfidenco, kiam -

tro baldaŭ - eklumiĝis ĉiuj Iampoj. Tiam ili konstatis kaj miregis!

Yvonne Dufour sidis vere kaj fakte apud sinjoro Trimbal! Sed li neniel

riproĉis al sia malakurata laboristino. Li opiniis ŝin tute ĉarma kaj

tion konfesis. Plej kavalire li konfirmis la flustritajn proponojn.

Sinjoro Trimbal, kiel ĉiuj homoj, havis du flankojn. Sed pli bone ol

multaj aliaj li sciis, ke estas tempo por la bildflanko kaj tempo por

la dorsflanko. En sia butonfabriko li estis nur fabrikestro. Post la

taglaboro li fariĝis viro, malforta viro....

Yvonne plezure aŭskultis lin kaj, liberigita de ĉia timsento,

ŝi volonte kredis, kion li klarigis. Sed virinoj estas kiel infanoj. Tuj,

kiam ili konstatis, ke la hundo ne mordas, jam ili turmentas ĝin.

La proponoj de sinjoro Trimbal estas certe bonintencaj. Sed ŝi ne povas

cedi, - almenaŭ ne tiel facile. Kiu do li opinias ŝin?

Ŝi estas honesta knabino kaj neniam....

certe, certe! Li neniam dubis kaj senfine estimas ŝin. Li petas nur

permeson revidi ŝin morgaŭ vespere, kaj....

Kaj ili geedziĝis.

Kaj nun vane, tute vane, iamaj amikoj de sinjoro Trimbal provas

reteni lin ĉe trinkotablo. Li obeeme rapidas al sia edzino, kaj se iufoje

li malfruas, li tre humile petas pardonon, dum ŝi, per akre metalsonora

voĉo de deĵoranta serĝento, minacas:

"Finfine, kiu estras la regimenton ĉi tie?"

Raymond SchWartz

(el "vole.... novele")

Smeraldaj okuloj

Ŝi estis jam longe malsana. Kiam la estraro de la orfejo, en kiu ŝi

vivis, eksciis pri tio, okazis granda skandalo. ekzistis eĉ iu

malpreciza onidiro, laŭ kiu oni volis pere de tiu oportuna okazo

interalie demisiigi la direktorinon, solidan elstaran virinon kun ĉiam

samforme enorma hararanĝo, duoble pli granda kaj globa, ol la afrika,

kaj ŝtala karaktero. Sekvis multaj malplezuraj telefonaĵoj el la centra

departemento. Oni devigis ŝin alveni, respondi stultajn demandojn,

skribi ion en iuj formularoj, eĉ frekventi la policon. Aldone,

la orfejon invadadis po unu komisiono preskaŭ ĉiutage.

Sed poiome ĉio enordiĝis, kaj la tondro pasis. Same kiel pasis el

ĉies memoro mem la kialo de tiu ĝeno - malgranda knabino, kies destino enhavis ne multe da irizaĵoj.

Ŝi havis kanceron. Tio estis konfirmita en la sama tago kiel ŝia tiel malfrua enhospitaligo.

Eble ĝuste pro tiu nekontestebla diagnozo la afero

ne komencis disvolviĝi definitive timige kaj minace por la direktorino

kaj por kelkaj aliaj altranguloj orfejaj.

Difini la malsanon sufiĉe frue tute ne eblis, sed, aliflanke,

la "sana jaro", proklamita ĉi-jare de la prezidento en lia enkonduka

parolo al la popolzorga sekcio

ĉe EGK (Ekstreme Grava Kongreso), postulis certan kvanton da

malsanuloj en ĉiu orfejo kaj en ĉiu internulejo, kaj supero de tiu kvanto

povis kaŭzi tre seriozajn problemojn por la administracio.

Interalie, ne eblas diri, ke ĉiuj en la orfejo tute forgesis pri la

knabineto. Certe, oni sendadis al la hospitalo senditojn, sed ĉiuj estis

ŝtataj senditoj, kiuj emis plenumi sian difinitan servan funkcion pri,

supozeble, superaj ŝtataj celoj, kaj kiuj neniel povas esti tro severe

prijuĝitaj pro tio, ke ili neniam alvenis al la knabina ĉambro simple

por viziti ŝin kaj homece pridemandi, kiel ŝi sentas sin.

Kelkfoje la senditoj alportadis al la ĉefkuracisto iujn paperojn,

necesajn dokumentojn — kaj haste emis foriri.

Neniu korvarmeco, nur minimuma partopreno..

Dume la knabino malĝojiĝis kaj ploris en ĉiu nokto. Plej verŝajne

ŝi havis grandajn dolorojn. Neniu sciis, kio okazis al ŝi, ĉar ŝi

ĉesis paroli, tuj post kiam ŝi estis transportita al la kancera fako.

La flegistoj tre kompatis ŝin kaj strebis laŭrimede plifaciligi ŝiajn suferojn.

Ŝi estis pala infanaĝa knabino, ege maldika kaj preskaŭ diafana.

Longaj helkaŝtanaj haroj kovris ŝiajn ŝultrojn nur komence, kiam ŝi

aperis en tiu ĉi hospitalo. Nun ĉio estis glate razita kaj preta por la

radioterapio. Ankoraŭ ekzistis ŝanco eviti operacion.

Ŝiaj grandaj grizkoloraj malgajaj okuloj, treege elokventaj,

kun timo rigardis en ĉiu vespero tra la fenestro al la hospitala ĝardeno,

sed fakte ili rigardis al la propra svaga sorto.

Aŭtuno jam firme regis en la naturo, kaj povis ŝajni, ke tio estos

por ĉiam. La ĝardeno, kiu ĉirkaŭis la nordan parton de la hospitala

konstruaĵo, estis sufiĉe malnova, plena je kverkoj, alnoj kaj aceroj.

Krom tio, foje oni renkontis ankaŭ tiliojn. Granda flava folia oceano

blinde etendiĝis, neniom zorgante pri multenombraj sulkaj padoj kaj eĉ

ne, pro la koto, pri la velkaj aludoj al ili.

La lignaj ĝardenaj benkoj enue malplenis preskaŭ tuttempe,

ĉar la malseka vetero neniun emigis al longaj plezuraj promenoj,

malsame ol antaŭ nur kelkaj monatoj.

En ĉiu angulo de tiu meditejo (kiu prodige donacis la plej lastan ŝancon

pripensi sian vivon por multaj povraj homoj - "nesanigeblaj malsanuloj")

regis etoso malhela. Danke al la amasego da kolosaj arboj, densege

kreskantaj, noktiĝon kaj mateniĝon tute ne eblis interdistingi. Aparte

vespere, kiam ĉiam senĉese pluvis, la vento fleksis la potencajn branĉojn

de tiuj nudaj gigantoj rekte apud la fenestro de la knabina ĉambro,

produktante neimageble malplaĉan ululon. La muro hospitala servis

kiel granda helpilo por tio. Kaj ŝia rigardo al tiu estada sakramento ne

povis alkroĉiĝi al io certa - nur okulfrape malbonsigna ombro de tiu

diabla hurla simfonio.

Tamen subite okazis io, kio kerne alidirektis la venontan fluon de la

okazaĵaro.

Tiutage ŝi kuŝis en la lito post plia sendoloriga injekto ĉirkaŭ tagmeze.

Unu el la flegistinoj eniris kun iu rulaĵo kaj gajvoĉe proklamis:

"Rigardu, tio estas por vi.".

"Dankon"

"Tute nedankinde, mia kara."

Antaŭ la knabino kuŝis alloga pakaĵo. Kio povus esti tio?

Spite al naŭza kapdoloro alvenis scivolo. Ŝi hastis disvolvi la paperan

ĉirkaŭkovraĵon kaj ekvidis ludilon:

amuzan plastan katon, kiu, kiel evidentiĝis post kelkaj minutoj,

kapablis kliniĝi, diri "Saluton", turni la kapon

kaj eĉ oscedi. La interesiĝo de la etulino estis senlima.

La kato mem estis karbe nigra, sed ĝiaj okuloj, estante strasoj, lerte

imitis du smeraldojn kaj glimis verde.

Tiu kato havis puran vivo-kaj-esperoplenan kaj samtempe

iomete ruzan rigardon, en kiu eblis tralegi:

"Ne timu! ĉio en la mondo bone solviĝas, sed ne ĉiuj scias pri tio.

Sed mi kaj vi ja nun scias."

Al ĉiu, kiu prenis ĝin enmanen, la kato konstante donadis bonan humoron.

Tio estis tre simple elfarita kaj malmultekosta ĉina ludilo, sed por

la knabino ĝi iĝis vere valorega.

Ŝi dum horoj ludis per ĝi, kaj kiam alvenadis la tempo de radioterapia

seanco aŭ la dorma horo, ŝi zorgeme starigis sian novan amikon

sur kredencon aŭ tablon, de kie ĝi ludeme kaj intime,

kun ega ŝargo da optimismo, gaje rigardis al ŝi

per la rondaj smeraldaj okuloj.

La tagoj ekflugis, kiel papilioj.

La neatendita donaco efikis plejeble favore al la sano:

pliboniĝis la apetito, ŝi komencis

paroli kaj dum la ĉiumatena kontrolo jam kapablis

ĝuste priskribi sian staton kaj la sentajn nuancojn de la propra doloro.

Kelkaj pliaj tagoj kaj... baldaŭ ŝi estis jam sana.

Tio estis vera miraklo - la tumoro forestis ekde tiam.

Tion konfirmis detala testo.

Kaj neniu sciis la nomon de tiu anonimulo, kiu, farante la donacon,

kontribuis al la vivo kontraŭmorte.

Povas esti, ke li (aŭ ŝi) apartenis al la hospitala personaro.

Tio ŝajnis esti la vero - tiu knabino havis neniujn parencojn, nek konatojn,

kiuj povus viziti ŝin. ĉu iu el la

orfejo? Hmm... Dubinde. Apenaŭa probableco.

Espopore

"HONESTECO"

Oni ne havas altan opinion pri sinjorino, kiu ekstere paradas en

luksaj tualetoj dum en ŝia hejmo regas malpura mizero.

Niaj grandurboj, kun siaj "vidindaĵoj" altrude menciitaj en gvidlibroj,

kun siaj malpli vizitindaj kvartaloj, pri kiuj fanfaronas neniu

reklamo, meritas ĝis nun tiun nealtan opinion. Kiom pli preferinda

estas egala ĉarmo de vilaĝoj! Tie ĉio estas senŝminke honesta, eĉ se malriĉa.

Tie pulsas naturo sana, senartifika.

En grandurboj la fremdulo admiras nur la bildflankon de trompaj

kulisoj; preskaŭ neniam li riskas enrigardon malantaŭ la scenejon.

Plejofte supraĵa ŝajno sufiĉas al lia limigita scivolo. Kaj tiele

estas ankaŭ bone. Li kunportas favoran impreson. ĉar nur perversuloj aŭ,

escepte, elitaj asketoj scipovas el bildoj de l.mizero kunporti ian ĝuon.

Dum tiu novembropluvado, malamika kaj persista, la flankaj stratetoj

de l.grandaj bulvardoj aspektis ankoraŭ pli abomenaj. Malpuraj loĝioj

de figurantoj. Tie sin subtenis solidaraj en sia kadukeco, domvicoj,

kiuj pro maljuneco deflankiĝis de l.arkitektura linio.

En siaj nigraj intestoj, en keloj aŭ ĉambroj sensunaj,

ili kaŝas la grizan estadon de l.aktoroj de grandurba vivo.

El malvastaj drinkbutikoj penetris akra vinodoro ĉiufoje, kiam iu

senentuziasma kliento malfermis la pordon. La tenejo de ŝuflikisto aldonis

provokan guston de ledo kaj peĉo. Ĝi gluiĝis al la palato kiel maĉgumo.

En montrofenestro de spicisto sekiĝis zorgvizaĝa fromaĝo inter sar-

delskatoloj kaj fumaĵitaj haringoj, kiuj kuŝis dense premitaj en amas-

tombo. Supre, sur ŝnuroj, kiuj baris lacan oscedon de aeroavidaj

fenestroj, balanciĝis dubeblankaj tolaĵoj,

orfe forlasitaj sub la pluvo.

La stratoj estis dezertaj. Kaj pluvetis, pluvetadis.

La homoj sin kaŝis.

Mi suprenlevis la kolumon de l. mantelo, plienprofundigis la manojn

en la poŝojn kaj rapide pluiris. El miniatura koridoro de "hotelo"

sur la kontraŭa flanko de la strato eliris juna virino.

Jam laca vizaĝo. Profesie ŝminkita.

Ŝi ridetis al mi.

Kaj mi forturnis la rigardon. Sed ŝi venis, paŝis malantaŭ mi kaj signale

proksimiĝis intencita frapeto de lignaj kalkanumoj sur la trotuaro.

Ŝi preteriris pasante inter mi kaj dommuro kaj tiel, pli vole ol nevole,

, puŝis min.

"Pardonu, sinjoro!"

Mi renkontis du okulojn tro invite ridetantajn.

"Negrave," mi diris seke, nedezirante konversacion.

Sed ŝi turniĝis al mi:

"Mi puŝis vin tute senintence, tial mi petas vian pardonon, sinjoro."

"Jam mi diris al vi, ke tio havas neniun signifon."

"Vi ankaŭ iras al la bulvardoj?"

"Videble."

"ĉcu vi invitos min al taso da kafo?"

"Kion?"

"Ne koleru, sinjoro, sed vi farus al mi tre grandan servon."

Tion mi konas. Mi ne respondis.

Ŝi insistis per tremetanta voĉo de l.mizero:

"Grandan servon vi faros al mi.

Jam de du tagoj mi nenion manĝis.

Mi estos al vi tre dankema."

"Vi ne manĝis de du tagoj?"

"Ne, sinjoro - kaj hejme mi lasis

mian infanon, kiu ploras pro malsato.

Ŝi havas kvar jarojn. Sinjoro, ne lasu min!"

Kaj mi cedis. ĉcu estis merito, ĉu nur malforto?

Ni altabliĝis en proksima, modesta kafejo. Avide ŝi trinkis la kafon

kaj manĝis du bulkojn. Ŝajnis al mi, ke ni estas stranga paro.

"Kion vi faras en la vivo?" mi demandis kun rajto de protektanto.

"Mi estas vendistino ĉe Noel."

"En la parfumejo, rue Saint-Honoré?"

"Jes."

"Do vi pergajnas vian estadon."

"Kutime jes. Sed ĵus mi estis malsana dum unu tuta monato. Mi ne povis labori.

Kaj estas multkoste vivi en Parizo, sola kun kvarjara infano."

"Kompreneble vi ne havas edzon?"

"Ne, — mi hiavis amikon."

"Kaj nun ne plu havas?"

"Li mortis."

Sekvis silento, peza kiel plumbo.

Ŝi atakis trian bulkon. Poste ŝi daŭrigis:

"Li estis aviadisto. Leŭtenanto.

Li pereis dum aŭtoakcidento."

Mi respektis ŝian malgajecon. Mi

ne mokis, sed diris per riproĉa voĉo

de konfesprenanta pastro:

"Jes, ili ĉiam estas aviadistoj, -

aŭ kavalerioficiroj. Kial vi tion

faris?"

"Sed, sinjoro, ni ja vivis feliĉaj. Li multe helpis min. Se mi retrovus nun alian amikon...."

Ree sekvis silento. El la fono de l.kafejo aŭdiĝis klakbruo de

karambolantaj bilardbuloj.

"Sinjoro," ŝi tuŝetis mian brakon, "ĉcu mi povus proponi, ke vi akompanu min?"

"Kien?" - "En hotelon." - "Kion fari?" - "Kio plaĉos al vi."

ĉcar mi ne tuj respondis, ŝi provis allogi:

"Vi spertos, ke mi estas ĝentila."

"Ne, mia infano, ne! Verdire, mi ne intencas prediki al vi moralon, -

tio ne estas mia speco, - kaj aliflanke mi konfesas, ke vi verŝajne

ne estas senĉarma, — sed por tia metio oni devas esti gaja...."

"Mi estos," ŝi promesis, ""do... vi ne volas? Vi farus al mi grandan servon."

"Ankoraŭ? Kiamaniere?"

"ĉcar tiam mi petus de vi dudek-kvin frankojn."

"Kial dudek kvin?"

"Mi kalkulis, ke tiom mi bezonos por vivi ĝis lundo.

kaj lundon mi relaboros."

"ĉcu vere?"

"Jes, tion mi ĵuras. ĉcu vi venos?" Kaj senespera rideto klopodis aspekti gaja.

"Bone, aŭskultu," mi proponis post mallonga pripenso,

"jen estas dudek kvin frankoj kaj vi estas libera."

Ŝi leviĝis.

"Ne, sinjoro, ne, - konservu vian monon. Mi ne estas almozulino.

Prefere mi foriros kaj ĵetos min sub aŭtobuson."

"Ne ekscitiĝu, kaj antaŭ ĉio pripensu. ĉcu vi forgesas vian filinon?

Prenu tiun ĉi monon kaj aĉetu al ŝi manĝaĵojn."

Malrapide ŝi metis la biletojn en sian saketon, etendis al mi febre

varmetan manon kaj parolis:

"Dankon, sinjoro, mi akceptas, sed nur prunte. Venu ĉi tien post ok

tagoj kaj mi redonos al vi, kion hodiaŭ vi bonvolas pruntedoni.

Mi dankas vin. Sed estas konsentite, nur prunte!"

"Konsentite, mi pruntedonas."

Ŝi remetis iom da ruĝo sur siajn lipojn, salutis kaj rapide malaperis

en Unu el tiuj flankaj stratoj, kiuj kaŝas tiom da mizero....

Raymond SchWartz

(el "Vole... novele")

du poemoj de Kolomano Kalocsay

el "Ezopa saĝo"

Libero

Liberon plenan ĝuis iam la ĉeval',

laŭplaĉe kuradis en la kampo, tra la val'.

Alvenis foje kaj ofendis ĝin la cerv'

per malklarigo de fonto kaj huftreto de herb'.

ĝi volis venĝi, sed kun pli rapida sving'

la cervo kuris: ĝi fiaskis pri l'ating'.

Kolero en ĝi bolis, kaj ĝi, en impet'

nun al la homo turnis sin kun helpo-pet'.

ĉci tiu diris: "Bone, la cervon ĉasos mi,

se bridon, selon al vi meti lasos vi."

La cervon murdis la ĉasist' per lancotraf',

sed la ĉeval' por ĉiam iĝis lia sklav'.

Mastroŝanĝo

Kampul' azenon paŝtas sur herbejo,

lin frapas bru' de malamik-armeo.

"Ni kuru, kuru! - krias li ekscite -

Oni nin kaptos!@ Sed la besto spite

obstinas, respondante: "ĉu vi kredas,

ke l' malamik du selojn sur min metas?""

"Nu, ne!" "Ej! Mastro, ĉu do ne egale,

sub kies ŝarĝo ĝemas mi fatale?"

Solvo de la februara enigmo

1) La unua ŝategas,

la dua estas persono,

la tria malgrandas,

kaj ĉiuj kune ornamas: am-ul-et-o.

2) La unua surkolas,

la dua ripetas,

la tria komparas,

kaj ĉiuj kune bestas arbare: kap-re-ol-o..

3) La unua promenas,

la dua indikas frakciojn,

la tria landas,

kaj ĉiuj kune ridigas: ir-on-io.

4) La unuaj du membras,

la tria kartludas,

kaj ĉiuj kune bongustas: an-an-as-o.

5) La unua surkapas,

la dua pagas,

la tria tabelvorte nedifinitas,

kaj ĉiuj kune bone akordas: har-mon-io.

6) La unua klopodas,

la dua malĝojas,

la tria malviras,

kaj ĉiuj kune artverkas: pen-trist-ino.

7) La unua aktivas,

la dua ŝtelas,

la tria artikolas,

kaj ĉiuj kune ĝojigas: ag-rab-la.

8) La unua ilas,

la dua refleksivas,

la tria enalfabetas dekkvine,

kaj ĉiuj tri dolĉfrukte bongustas: per-si-ko.

9) La unua trinkeblas,

la dua vokalas,

la tria multegas,

kajkune prezentas spektaklon: te-a-tro.

10) La unua parencas maljune,

la dua loke prepozicias,

la tria ŝakludas,

kaj ĉiuj kune tiklas nervojn: av-en-turo.

kompletigaj informoj pri "Esperanta Ligilo"

Redaktoro: Pier Luigi da Costa

via S. Maria del Giudice

IT-55100 Lucca

Italujo

R.p.: dacostapl(ĉe)gmail.com

komputilbrajla asisto: J. Jelinek

Roztocka 1001

CZ-514 01 Jilemnice,

Ĉeĥio

r.p.: lunalumo(ĉe)atlas.cz

tel.: +420-481 543 200

administrantino: Milena Jelinkova

Roztocka 1001

CZ-514 01 Jilemnice,

ĉeĥio

r.p.: lunalumo(ĉe)atlas.cz

tel.: +420-481 543 200

por ricevi la revuon retpoŝte

skribu al: masenkoai(ĉe)mail.ru

kasisto: Pier Luigi da Costa

via di S. Maria del Giudice 2369

IT-55100 lucca, Italio

r.p.: dacostapl(ĉe)gmail.com

banka konto

IT67C 01005 13702 0000 0000 2799

je la nomo "Da Costa LIBE"

ĉe Banca Nazionale del Lavoro (mallonge BNL) en Lucca

UEA-konto de LIBE: libk-p

jarkotizo: 15 eŭroj

La lasta numero de "Esperanta Ligilo" legeblas ankaŭ

en la retejo de LIBE: www.libe.info