Esperanta Ligilo

Oficiala organo de la Ligo Internacia de Blindaj Esperantistoj (LIBE)

Numero 5 Majo 2026

Enhavtabelo

Nia venonta kongreso estos virtuala!

Blindeco - sociaj problemoj.

Esperantlingva informado kaj ni.

Pri LIBE en la ĝenerala movado.

Literaturo:

La bela aventuro (rakonto).

El prelego pri fundamentaj elementoj de Esperanto (humuro).

La lumtura gardisto (rakonto).

Forpaso.

Nia venonta kongreso estos virtuala!

Kiel jam sufiĉe vaste anoncite, nia projekto organizi ĉeestan kongreson

por ĉi-tiu jaro fiaskis. Tamen, ni decidis ne tutsimple rezigni

pri tio kaj anstataŭe ni planas programigi

virtualan kongreson, okazonta la 6-an, la 7-an kaj la 8-an de venonta Novembro.

En kunsido de la estraro, ni decidis preni kiel ĉeftemon de nia venonta kongreso

la titolon de la ĉi-suba artikolo: blindeco - sociaj problemoj. Kial tio?

Joaquim Lagartixa

Blindeco - sociaj problemoj

Dum la sesdekaj jaroj, almenaŭ en okcidento, stariĝis politikaj kondiĉoj, kiuj

favoris la enkondukon de sociaj programoj, kiuj signife plibonigis la vivon de la blinduloj kaj tiun de aliaj handikapitoj.

Kreiĝis monsubvencioj subforme de sociaj pensioj, reduktiĝis aŭ tutsimple

nuliĝis la prezoj por handikapitaj vojaĝantoj en publikaj transportrimedoj,

senpagiĝis la akiro de blankaj bastonoj kaj aliaj blindulhelpiloj.

Cxio trafis en la sferon de la ŝtato, kiu havigis al si la devon

prizorgi la blindulojn kaj aliajn handikapulojn kiel homojn troviĝantajn

inter la plej malfavoratoj de la sorto. Do, tiuj iniciatoj

celis helpi al socia integriĝo de tiuj malfavoratoj, plibonigante iliajn

vivkondiĉojn, ke ili povu ĝui la vivon samgrade, kiel la ceteraj membroj de la socio.

Tamen, dum ĉi-tiu unua kvarono de nia nuna jarcento multo jam ŝanĝiĝis

kaj minacaj modifoj ŝajnas aperi ĉe la horizonto en venontaj jaroj.

Almenaŭ en iuj landoj, multaj ĝis nun publikaj servoj privatiĝis kaj

transiris en la kampon de asekuraj kompanioj, karitatecaj institucioj

aŭ privataj flegistaj organizaĵoj, kiuj ne ĉiam estas sufiĉe bone preparitaj

por kompreni, kiuj estas la veraj bezonoj de la blinduloj en la

aktualaj socioj.

Tial, ni konsideras, ke tiuj aferoj estas diskutendaj kaj diskutindaj

kadre de blindulkongreso de esperantistoj. Kiujn socialajn kompensojn ni rajtas havi

por kontra0balanci la malavantaĝojn de nia handikapo?

En kiaj kondiĉoj ni devas havi tiajn socialajn apogojn?

Kiel prezentiĝas tiuj aferoj en niaj diversaj landoj?

Niaj kongresoj estas vere internaciaj, do, taŭga medio por ke ni

povu informiĝi pri tiaj temoj.

Tial, ni invitas ĉiujn partopreni nian kongreson 2026 kaj kontribui

kun propraj spertoj al la pridiskutado de tiaj realaĵoj.

Joaquim Lagartixa

Esperanto-informado kaj ni

Radio-eksendoj en Esperanto en la jaroj 1953-1973

(La literoj antaŭ la nombroj signifas:

s. stacioj; l. landoj; p. programoj; h. daŭro en horoj.

1953: s. 18; l. 12; p. 244; h. 189.

1954: s. 14; l. 11; p. 1.012; h. 233.

1955: s. 17; l. 12; p. 1-168; h. 266.

1956: s. 22; l. 12; p. 1-428; h. 346.

1957: s. 18; l. 12; p. 1.250; h. 317.

1958: s. 19; l. 11; p. 1.560; h. 460.

1959: s. 22; l. 13; p. 1.959; h. 660.

1960: s. 22; l. 13; p. 1.668; h. 525.

1961: s. 15; l. 12; p. 1.485; h. 480.

1962: s. 20; l. 13; p. 1.677; h. 542.

1963: s. 20; l. 13; p. 1.701; h. 534.

1964: s. 22; l. 11; p. 1.622; h. 518.

1965: s. 25; l. 13; p. 1.807; h. 662.

1966: s. 23; l. 15; p. 2.290; h. 796.

1967: s. 20; l. 13; p. 2.014; h. 715.

1968: s. 18; l. 14; p. 2.416; h. 853.

1969: s. 16; l. 14; p. 3.133; h. 1.089.

1970: s. 19; l. 16; p. 2.837; h. 967.

1971: s. 19; l. 16; p. 2.817. h. 960.

1972: s. 17; l. 14; p. 2.354; h. 875.

1973: s. 22; l. 12; p. 3.259; h. 1110.

Kiel oni vidas, la nombro de programoj kaj la daŭro en horoj ne ĉiam dependas

de la nombro de radio-stacioj, kiuj disaŭdigas esperantlingvajn programojn

en iu jaro. Ekzemple, en la lastaj 20 jaroj plej multe da radio-stacioj (25)

havis Esperanto-elsendojn en 1965, sed en tiu jaro la nombro de programoj estis

1.807 en la daŭro de 662,50 horoj;

aliflanke, en 1969 estis nur 16 radio-stacioj, sed ili kune, ĉefe dank' al

Radio Varsovio, havis 3.133 programojn en la daŭro de 1.089 horoj.

Rilate la nombron de stacioj la jaro 1965 estis rekorda, sed rilate la

nombron de programoj kaj daŭron la jaro

1969 troviĝas sur la pinto.

la supraj jartabelo kaj komento

troviĝas en la verko "Esperanto en per-

spektivo" eldonita de UEA en 1974,

kaj tial la donitaĵoj estas tre mal-

aktualaj. Ili tamen (dum mi aranĝis la

verkon por ke ĝi estu facile legebla

por ni; vidu ankaŭ "pri Libe en la

ĝenerala movado") naskis en mi mal-

trankviligajn konsiderojn. En tiuj

jaroj la Esperantaj gazetoj ofte aperigis

informojn pri la radiostacioj el-

sendantaj en esperanto, indikante ankaŭ

je kiomaj horoj kaj per kiuj frek-

vencoj tio okazis; kaj ne mankis la

rekomendo ne nur aŭskulti tiujn el-

sendojn, sed ankaŭ de tempo al tempo

skribi al la stacioj por atesti sian

interesiĝon pri iliaj esperantlingvaj el-

sendoj. Bedaŭrinde nur malmultaj sa-

mideanoj sekvis tiun rekomendon, kaj

multaj stacioj fine konkludis, ke la

nombro de aŭskultantoj de la esperantaj

programoj estas tiom malgranda, ke

ne indas elspezi por ili monon kaj

laboron. Nun la ŝtataj stacioj regu-

le elsendantaj en Esperanto estas nombr-

eblaj per la fingroj de unu mano.

Estas vero, ke ekfunkciis kelkaj

privataj esperantaj radiostacioj kaj eĉ

televidaj stacioj elsendantaj tra

interreto, sed ilia kvalito malofte

estas kontentiga. Nu, la nuna stato

de la afero ŝuldiĝas grandparte al

nia kulpo. Atingitajn rezultojn oni

povas facile malgrandigi aŭ eĉ nul-

igi, se oni ne iel kunlaboras por

stabiligi aŭ kaj eĉ plibonigi ilin.

Skribi poŝtkarton unu-dufoje en jaro

ne estas tro granda penado, sed sam-

tempe estas tre grava agado.

Mi konsentas, ke ĉio supra povas

ŝajni iom abstrakta, krom malfrua,

por ni, sed ni pensu ankaŭ pri niaj

brajlaj gazetoj. Eble kelkaj memo-

ras, ke niaj ĉinaj geamikoj klopodis

eldoni la brajlan gazeton "Fenestro

de animo", kiu post kelkaj jaroj ĉe-

sis aperi pro manko de interesiĝo.

Kaj mi ne konsentas, ke tion kaŭzis

la kvalito de la gazeto. la saman

sorton havis "pola stelo" kiu, kiam

oni devis enkonduki abonpagon por

daŭrigi la eldonadon, ne sukcesis

kolekti sufiĉe da abonoj.

Kion diri konklude? Eble nur, ke se

ni deziras, ke nia esperanto ĝenerale kaj

nia movado aparte pluvivu kaj pro-

speru, necesas ke ĉiu el ni klopodu

eĉ per agoj ŝajne malgrandefikaj

subteni ĉiujn iniciatojn, kiuj povas

plifortigi Esperantujon. ni ne timu esti

gutoj malgrandaj, ni nur klopodu

frapi konstante! (red.)

Pri LIBE en la ĝenerala movado

En 1974 UEA eldonis verkon tito-

litan "Esperanto en perspektivo". En sia

enkonduko al la Esperanta literaturo kaj

al Esperanto ĝenerale, Marjorie Boulton

difinis ĝin "La plej grandskala kaj

valora konsultlibro pri e-o". Kom-

preneble nun multaj informoj troviĝ-

antaj en tiu verko ne estas aktualaj

kaj bezonus ĝisdatigon, sed mi volas

tamen montri ĉi-sube kiel tie oni

informas pri LiBE.

"Ligo Internacia de Blindaj Es-

perantistoj (LIBE). — Blindaj e-i-

stoj ne estas, nek volas esti, apar-

ta kategorio de praktikantoj de In-

ternacia Lingvo; pro sia blindeco

ili nur devas havigi al si lerni-

lojn, komunikilojn kaj literaturajn

trezorojn per metodoj senvidaj. Tio

ja koncernas ne nur Esperanton, sed la

vivon ĝenerale, kaj en ĉiuj civili-

zitaj landoj la ŝtato kaj aliaj pu-

blikaj instancoj zorgas, ke ankaŭ

blindaj civitanoj havu laŭeble ple-

nan aliron al ĉiuj kulturaj ating-

aĵoj de la homaro. ĉar la ŝtato ape-

naŭ ie zorgas pri Esperanto kaj ĉar la

Esperanto-Movado apenaŭ havas la necesajn

rimedojn por zorgi pri siaj blindaj

anoj, ili laŭeble devas tion fari aŭ

farigi por si mem.

Konsiderante la ekstreme mizeran

ŝtaton de la blinduloj ĉe la sojlo

al la dudeka jarcento — kompare kun

la nuna —, oni ne povas ne havi plej

grandan admiron je la blindaj pioni-

roj kaj iliaj vidantaj helpantoj,

kiuj siatempe disĵetis la unuajn

Zamenhofajn semojn en la vicoj de

la nevidantoj. Du nomoj speciale me-

ritas ĉi tie omaĝan aprezon, tiu de

vidanta franca profesoro Théophile

Cart kaj tiu de sveda blinda kaj

surda brajlopresisto Harald Thi-

lander (1887-1958). En 1904,

Prof. Cart fondis kaj Thilander

ekpresis la brajlan revuon Esperan-

ta Ligilo, kiu ankoraŭ hodiaŭ ekzi-

stas, havante milon da abonantoj en

trideko da landoj; en 1912, ankaŭ

la redaktado transiris al Thilander

kaj nun jam dum jardeko tiun taskon

plenumadas franca blinda instruisto

Raymond Gonin. Post la morto de

Harald Thilander la brajla presejo

laŭgrade ĉesis funkcii kaj nun la

revuo estas presata en Svislando..

La revuo meritas tiel larĝan men-

cion, ĉar ĝi ne nur laŭnome sed an-

kaŭ laŭfakte estis kaj restis ligi-

lo, kruele interrompita nur de la

militoj kaj submetita al la ĉiam

postmilitaj malbonaj cirkonstancoj.

Nun ekzistas ankaŭ landaj asocioj de

blindaj e-istoj, kaj kelkaj el ili

havas sian propran revueton. Plej

granda el ili estas La Kontakto

(Nederlando); krome ni menciu Ita-

lan Ligilon, Informilon (okciden-

ta Germanio) kaj ĉe Ni (Anglio).

En Cxeĥoslovakio aperas kiel aldono

al tiea oficiala blindulrevuo: Aŭ-

roro, kaj same en Pollando Pola

Stelo; similaj kajeroj nun, ekde

1968, venadas el orienta Germanio.

ĉiuj landaj asocioj de blindaj e-i-

stoj denove estis kunigitaj, en

1951, en Ligo Internacia de

Blindaj Esperantistoj (LIBE). Simila

organizaĵo jam ekzistis inter la

mondmilitoj, kaj oni en 1932 eĉ

provis transformi ĝin en Univer-

salan Asocion de Blindul-Organiz-

aĵoj "UABO", kies rolon hodiaŭ efek-

tive plenumadas Tutmonda Konsilan-

taro por Bono de la Blinduloj

("TKBB") sub aŭspicioj de Unesko;

Esperanto do bedaŭrinde ne sukcesis grav-

igi sin inter la blinduloj per prak-

tikaj servoj, kaj kvankam ĝi estas

inter blinduloj relative multe pli

disvastigita ol inter vidantoj (en

kelkaj landoj 50-oble), eĉ tiu pro-

porcio ne estas tre impona.

Malgraŭ pluraj oficialaj rekomen-

doj (TKBB, 1959, Romo; Blindul-

instruista Konferenco, 1962, Ha-

nnover; Eŭropa Regiona Komitato

de TKBB, 1966, ĝenevo, kaj 1968,

Londono), LIBE fakte ne gajnis

terenon — sed ankaŭ ne malprogresis.

Al blindaj interesiĝantoj Esperanto povas

oferti la nomitajn revuojn, milojn

da libroj brajlaj el dudeko da bi-

bliotekoj, kelkajn dekojn da libroj

sur magnetofona bendo, sonbendajn

periodaĵojn de kelkaj landaj asocioj

(ĉefe reproduktoj el vidulpresaj re-

vuoj), internaciajn kontaktojn per

brajlo kaj sonbendo kaj integrigan

aktivejon en rondoj de vidantaj kun-

civitanoj-samlingvanoj. Al tio ser-

vas ankaŭ la internaciaj kongresoj

de LIBE, kutime okazantaj en la ka-

dro de la Universalaj Kongresoj."

La bela aventuro

Estis ekzakte la 5-a posttagmeze,

kiam Octave Barouf haltis sub

stratlanterno de l. Bulvardo Hen-

riko IV-a por bruligi cigaredon.

Profunde enspirante tiklan odoron de

l. nikotino li daŭrigis sian prome-

nadon kaj avide ĝuis sencelecon de

libera tago. Malrapide li marŝis sur

la rando de l. trotuaro kun la in-

tenco, eble senkonscia, tiele mani-

festi, ke li ne kuras al sia ofic-

ejo. Li estis hodiaŭ senokupa.

Kaj ĉar li havis nenion pli taŭgan

por fari, li zumis antaŭ si la faman

arion de lasta laŭmoda kanzono: "Ne

venu en mian kvartalon Kun via sak-

sofon.!"

El lia revo lin vekis subite dis-

kreta averto de aŭtomobilklaksono.

Jen venis renkonte al li, malrapide

kvazaŭ ĝi intencus halti apud li,

moderna kabrioleto, kiun kondukis

juna virino. Kaj efektive, ĝi hal-

tis. Malfermiĝis la pordo kaj la ju-

na virino rekte sin turnis al li:

"Pardonu, sinjoro, - la vojon al

la Odeono, mi petas?"

"La Odeono?" Octave papage post-

diris, "jes, la Odeono..." kaj ĉir-

kaŭrigardante li iom sin orientis.

"Jes, vi eniros la trian straton de-

kstre, veturos ĝis la Muzeo de l.

Artoj kaj sekvos tiam la bulvardon

de l. Princo. Tiam la Odeono sta-

ros antaŭ vi."

"Do, la duan straton maldekstre,"

ŝi ripetis kun intencita petoleco.

"Ne," li protestis ĝentile, "la

trian je via dekstra mano!"

Sed ŝi plue ridetis kvazaŭ kion li

diras ne koncernus ŝin kaj ŝi propo-

nis: "Mi estas tute fremda en tiu ĉi

kvartalo, - ĉu vi bonvolus akompani

min ĝis tie?"

Sxi estis tiel ĉarma, plaĉaspekta,

kaj ŝi ridetis tiel sirene kun tuta

buŝo plena je sanaj dentoj, ke Oc-

tave plezure akceptis.

La veturilo estis tre komforta;

dikaj kusenoj lasis molan lokon por

du personoj. Octave opiniis sin en

agrable vatita nesto. Kaj delikata

parfumo de rava apudulino kapte ti-

klis liajn sentojn. Jam li revis pri

bela aventuro.

"Nun turnu dekstren," li kompleze

deĵxoris." Sxi obeis kaj rigardante

en liajn okulojn ŝi ridetis preskaŭ

honteme:

"Kion vi pensas pri mi, sinjoro?

ĉu mia konduto ne ŝajnas nedeca?"

"Sed mi petas, tute ne, sinjorino,

- estas ja tiel nature, ... kaj tiel

agrable por mi...."

"Permesu almenaŭ, ke mi konatigu

min. Mi nomiĝas Vazelina Gomenol."

Li levis sian ĉapelon kaj sin prezentis siaftanke:

"Octave Barouf, - mi tre ĝojas."

Dum unu minuto ili ne plu parolis,

sed pli kaj pli peziĝanta premo, e-

ble nur hazarda, de ŝia kruro kon-

traŭ la lia elokvente kompensis la

silenton.

"Bonvolu nun turni dekstren," Oc-

tave konsilis, iom tro vortŝpare laŭ

sia opinio. Sed kion li povus rakon-

ti al ŝi?

"Dankon," ŝi flustris, longe kare-

sante lian manon kvazaŭ li estus fa-

rinta al ŝi nepageblan servon. Kaj

ridetante, kun diableta allogo, ŝi

konstatis:

"Vi havas ravan kravaton, sinjoro

Octave."

"Vi estas tro indulgema, sinjorino

Gome..."

"... Vazelina!" ŝi korektis.

"... sinjorino Vazelina, se vi

permesas, ke mi parolu tiel inti-

me...."

"Kompreneble, certe, - sed diru,

kara amiko, ĉu mi ne trouzas vian

afablecon vin retenante tiel longe?

Eble vi kuris al rendevuo?"

"Ne, ne, tute ne! Mi estas absolu-

te libera."

"Cxu vi ne opinias, ke estas agra-

ble veturi tiel duope?"

Nun Octave pensis, ke estas tempo

malkaŝi siajn bateriojn kaj li mar-

ŝis al atako.

"Ho Vazelina, veturi kun vi, apud

vi, tiel proksime, ke mi preskaŭ

sentas vian korbaton, estas super-

feliĉo, kiun mi ne meritas."

"Friponeto," ŝi minace rikanis,

"kial vi ne meritus? Cxu vi ne estas

agrabla brunulo kun... pekema buŝo?

Cxu oni jam diris al vi, ke vi estas

tre simpatia?"

"Jes, mia pordistino, ĉiufoje kiam

mi lasas al ŝi trinkmonon. - Kaj vi,

Vazelina, ĉu vi scias, ke vi estas

plej aminda pupo el pura sukero? Vi

permesas kiseton?" kaj liaj sorbeme

pintiĝintaj lipoj serĉis la ruĝon de

ŝia buŝo, sed milde ŝi fortenis lin:

"Ne nun, karulo, ne nun, - jen mi

preskaŭ renversis la deĵorantan po-

liciston!" kaj ambaŭ brue ekridis.

"Sed diru, Octave, ĉu ni baldaŭ

alvenos al la Odeono?"

"Odeono"" li grumblis, "estu la

Odeono en Sud-Ameriko! - jam de-

longe ni preterveturis. Cetere, ĉu

vi serioze bezonas ĝin vidi hodiaŭ?"

"Ne nepre," ŝi konsentis plu vetu-

ri, "mi nur intencis vidi la afiŝojn

por scii kion oni ludos morgaŭ ve-

spere. Sed, fine, mi tion trovos an-

kaŭ en la gazetoj."

"Vi volas iri morgaŭ al la tea-

tro?" li demandis jam ĵaluza, "kun

amiko?"

"Petolulo," ŝi responde ŝercis,

Kamarade frapante lian vangon, "Kun

mia edzo!"

"Kiel? Vi havas edzon? Kaj li ek-

zistas? kaj Vi amas lin?"

"Jes," ŝi konfesis, "li ekzistas

kaj eĉ bonfartas kanibale, bedaŭ-

rinde!"

"Kial bedaŭrinde?"

"Li ne komprenas min, mia amiko,

mi estas tiel malfeliĉa!"

"Kompatinda kunikleto, ĉu vi per-

mesas, ke mi konsolu vin?" li pro-

mese susuris, - kaj samsusure ŝi

promesis emocie:

"Jes." Pli konfidence ŝi aldonis:

"Se vi scius kia bruto li estas. Ko-

lerema, senkora, kaj mi neniel povas

ribeli, ĉar li estas forta kiel dek

buĉistoj!"

"La kreteno!" Octave grincigis la

dentojn; kaj prudente li sin infor-

mis:

"Kien vi kondukas nin, Vazelina?"

"Cxe mi, karulo."

"Kaj via edzo?"

"Ne zorgu pri tiu barbaro. Li for-

vojaĝis kaj venös nur morgaŭ post-

tagmeze. Ni havas antaŭ tutan nok-

ton!"

"Dank. al Dio!" Octave pli libe-

re spiris.

Sinjorino Vazelina Gomenol loĝis

en koketa domo de silenta kvartalo.

Sxi havis tre agrablan hejmon. Octa-

ve enprofundiĝis en la molaĵon de

gastema fotelo dum Vazelina verŝis

iom da Portovino apud la glasojn sur

la kupron de turka tableto, verŝajne

pro emocio.

"Nu, nu," Octave moketis, "Cxu do

vi tremas, mia kara?"

"Se vi scius, amiko, kiu malagra-

blaĵo okazas!"

"Vi timigas min, diru tuj!"

Preskaŭ sufere montrante skribta-

blon en angulo ŝi klarigis:

"Wus mi rimarkis, ke mi havas an-

koraŭ multe da laboro. Jen ku*as diversaj

aktoj, kiujn mi devas kopii ankoraŭ

hodiaŭ. Cxu mi jam diris al vi, ke

mia edzo estas notario? Li morgaŭ

matene nepre bezonas tiujn ko-

piojn...."

"Cxu estas ĉio?" li ĝoje konstatis,

"se vi permesas mi helpos...."

"Vi estus anĝelo, Octave, kaj vi

farus al mi bonan servon. Intertem-

pe mi preparos festenan vespermanĝon

por ni ambaŭ, ĉu ne?"

"Konsentite, - mi eklaboras!"

Sxi instalis lin ĉe la skribotablo,

klarigis al li kiamaniere oni kopias

notariajn aktojn kaj petis senkulpi-

gon, ke ŝi devas foriri por aĉeti

manĝaĵojn.

Octave ekskribis kun kreskanta

fervoro dezirante liberiĝi kiel eble

plej baldaŭ de tiu laboro, des pli,

ke logis riĉa rekompenco!

Post unu horo proksimume Vazelina

reaperis.

"Ni manĝos kiam vi estos fininta,

kaj poste..." ŝi promese ridetis.

"Nu, karulo, ĉu vi progresas? —

Laboru, kara, vi ne bedaŭros. — Mi

aĉetis omaron kaj tuj mi rostos a-

mindan kokidon."

Tiele spronita Octave retrovis

forton de laciĝanta mano kaj plen-

igis paĝon post paĝo per regula bel-

skribo. Refoje unu horo pasis, kaj

ankoraŭ unu horo. Lin subtenis nur

espero pri baldaŭa feliĉo, kiun ĉiam

pli firme promesis rapidaj aperoj de

Vazelina.

Cxirkaŭ la 9-a li sopire demandis:

"Cxu estos baldaŭ libertempo, pupeto?

Mi ja laboris kiel negro, - sed mi

ĵuras, ke vi ne bedaŭros!"

"Dek minutojn ankoraŭ, kaj poste

al ni la paradizo! Jes, jam la ĝojoj

de l. tablo atendas nin, kaj poste

volupta ĝojo de l. ...." Sxi prude

mutiĝis.

"De l. kio? de l. kio?" li avidis

precizigon.

"Pst, silentu, scivolulo, - estos

ĉiuokaze bela surprizo por Octave!"

kaj ŝi malaperis.

Sed jam post kvin minutoj ŝi re-

enkuris en la buduaron, ekscitita,

tremanta, kiel pro subita danĝero aŭ

grava akcidento.

"Rapide, rapide, forkuru, kuru!"

ŝi pene spiregis, "Wus mia edzo re-

venas, - jen ĉi tien, venu tra la

kuirejo!" kaj puŝante kaj tirante ŝi

gvidis lin sur la ŝtuparon. Kaj dum

Octave senkonscie kaj obtuze ripe-

tis "... kiel dek buĉistoj..." ŝi

petege insistis: "Forkuru rapide! —

Se mia edzo trovus vin, okazus mal-

feliĉo!"

Octave ne ankoraŭ tute komprenis,

iomete li hezitis.

"For, for!" ŝi preskaŭ ploris,

"pro la ĉielo, malaperu, - kaj ne-

niam revenu!" Klake ŝi fermis la

pordon post li.

* * *

Octave Barouf estis preskaŭ for-

gesinta tiun sensukcesan aventuron,

kiam iun posttagmezon li rimarkis,

precize sur la Bulvardo Henriko

IV-a, la aŭtomobilon de sinjorino

Vazelina Gomenol. Gxi haltis flanke

de l. trotuaro kaj apude staris si-

njoro.

Preterpasante Octave perceptis la

sirenan voĉon de Vazelina: "La vo-

jon al la Odeono, mi petas."

Kolere kontraŭ si mem li kompre-

nis. Sinjorino Vazelina Gomenol

trovas kopiistojn je malkara prezo.

Tio kostas al ŝi nur komedieton,

kiun, cetere, ŝi perfekte ludas.

Raymond Schwartz

(el "Prozo ridetanta")

El prelego pri Fundamentaj elementoj de Esperanto

Gesinjoroj! Iun aŭ alian tagon iu

el vi fariĝos akademiano. Tiam ne

estus senutile koni la plej kaŝitajn

sekretojn de nia lingvo. Kaj tial mi

decidis malkaŝi antaŭ vi tiujn mi-

rindaĵojn.

Kompreneble mi komencos per la ko-

menco. Tio estas per la alfabeto.

Gesinjoroj! La e-a alfabeto es-

tas stranga fenomeno. La plej saga-

caj sciencistoj ne scias ekzakte, al

kiu fako la alfabeto apartenas. Mul-

taj kalkulas ĝin inter la legomoj.

Ili pretendas, ke ĝi estas el la fa-

milio de la betoj, kiel cetere, ĝia

nomo atestas: Alfa beto. Aŭ ili pe-

dante ĝin subordigas al malgranda

fabo, tio estas: al fabeto. Mi,

kontraŭe, asertas, ke la alfabeto ne

apartenas al la legomoj, sed al la

homoj, kiuj legas, ĝi apartenas al

la leg-homoj. Cxu vi kaptis la nu-

ancon?

Lastatempe oni renkontas ankaŭ mo-

dernajn filologojn, kiuj Klasifikas

la alfabeton inter la meblaro. Laŭ

ili, la alfabeto estas meblo, ĉar ĝi

estas lito konstanta el 28 literoj.

Aŭ ĝi estas tuta meblaro, ĉar, efek-

tive, per simpla kunmeto de literoj

oni konstruas tre diversajn meblojn;

ekzemple: k!m!d egalas komodo, s!f

egalas sofo kaj tiel plu. Tiu klasi-

fiko ŝajnas akceptebla. El la dir-

itaj 28 literoj oni iom post iom

kunmetis vortojn, formis frazojn,

produktis librojn. Estas preskaŭ ne-

kredeble, kiom da volumoj oni sukce-

sis plenigi per tiuj kelkaj literoj.

Se oni metus unu sur alian ĉiujn li-

brojn ĝis nun verkitajn, oni havus

turon miloble pli altan ol la Ei-

fel-turon kaj nur iom pli malaltan

ol la babela. Kaj tiu turo, konsi-

stanta el nur malmultaj literoj, fa-

kte ekzistas. Oni nomas ĝin la lite-

ra turo.

Elĉerpinte tiel profunde la sekre-

tojn de la alfabeto ni nun parolos

pri la proksima paragrafo, la arti-

kolo. Estus insulto por vi klarigi

kio estas artikolo. Artikolo trovi-

ĝas en ĉiuj gazetoj. La plej mallon-

gaj ĝenerale estas la plej bonaj.

Kaj nun, gesinjoroj, antaŭ ol fini

ankoraŭ kelkajn vortojn pri la ka-

zoj. La kazoj estas la formoj de la

deklinacioj. Sed ne konkludu, ke ka-

zo estas sinonimo de formo. Neniam

diru: Tiu fraŭlino havas agrablajn

kazojn, ĉar, kiam vi interesiĝas pri

la formo de fraŭlino, tio koncernas

ne la kazon, sed la kason. Cxu vi ka-

ptis la nuancon?

En Esperanto ekzistas nur du kazoj, no-

minativo kaj akuzativo. Erare kelkaj

soifuloj aldonas la aperitivon. La

aperitivo ne estas kazo, sed nur o-

kazo, jes, okazo por trinki, kaj ĉi

Tiun okazon ni volonte profitos.

Raymond Schwartz

La lumtura gardisto

ĉi-sube la maro flagras, reflekt-

ante la helon de la luno, kaj via

stelo, kiu en la ĉielo brilas, ŝaj-

nas tremigi la rompiĝeman, senmovan

silenton ĉirkaŭ mi. ŝanĝiĝas neniam

io ĉi tie: jen la sama maro, la ku-

timaj lumoj ĉe la horizonto, kaj ĉi

tiu lumturo, kie ĉiuvespere jam de-

longe mi alfenestriĝas por admiri la

golfon. Cxi tie nenio ŝanĝiĝis, sed

kiu scias, ĉu kaj kiom ŝanĝiĝis vi

post tiom da jaroj! Pli kaj pli ofte

mi pri tio demandas min: fakte, kiam

ajn mi estas ĉi tie, mi spertas daŭ-

ran revenon al vi, al la memoroj pri

vi, al tiuj jaroj, kiujn ni iam pas-

igis en ĉi tiu malgranda vilaĝo ĉe-

mara.

Mi memoras, ke, kiam mi estis in-

fano, mi ja kutimis nokte veni ĉi

tien, kune kun mia patro. Vintre ni

flamigis la fajron, poste ni supren-

iris du ŝtuparojn, kaj, malantaŭ la

vitro, ni pasigis jarojn rigardante

la flagrobrilojn de lanternoboatoj,

kiuj ondiĝis iuloke sur la maro. Por

ĉiu el tiuj lumoj paĉjo inventis ra-

kontojn, rakontojn pri fiŝkaptistoj

kaj piratoj, pri herooj kaj rabis-

toj. Li havis la kutimon rakonti i-

lin al mi, ĝis mi ekdormis.

La rakonto, kiu plej entuziasmigis

kaj impresis min, estis sendube tiu,

kiun li aŭdigis al mi dum somerpluva

nokto. Temis pri kliko de piratoj,

kiuj estis elŝipiĝintaj iumatene sur

la strandon, forrabante ĉiujn knabi-

nojn kaj virinojn el nia lando kaj

portante ilin malproksimen al kruela

riĉega suvereno, kiu estis paginta

la piratojn por tiu malica ago. Tre

sagaca knabo estis tamen sukcesinta

sin kamufli kaj, ekspluatante la

konfuzon, esti forkaptita. Inter la

ŝorŝtelitaj knabinoj troviĝis lia

koramikino, kaj li volis ĉiakoste

savi ŝin. Nokte, dum multe da pira-

toj dormis, alveninte al la vasta

maro li estis sukcese liberiĝinta,

mortigante kaj ĵetante en la maron

la rabistojn trafitajn de surprizo,

kaj reportante al la marbordo — sen-

difekte kaj sekure — ĉiujn virinojn.

Tiel mia fantazio galopis, kaj mi

prirevis min mem kiel heroon. Mi

imagis la piratojn kaptantaj vin kaj

la ceterajn knabinojn; mi imagis min

eniranta kaŝe, sed sukcese, en la

ŝipon — same kiel la knabo en la ra-

konto — kun vi; poste mi estis ĉe

via flanko, mi premis vian manon,

kaj vi premis la mian, kvazaŭ dir-

ante "mi ja timas, sed... kun vi

apud mi, estas malsame!". Kaj en la

plej favora momento mi agis kiel la

heroo de la rakonto, liberigante u-

nue vin kaj poste la ceterajn knab-

inojn. Tiel mi fariĝis heroo kaj —

kio plej gravis por mi — via heroo!

Infanaj revoj, infanaj emocioj,

kiel tiun fojon, kiam vespere mia

patro portis nin kun si, por ke ni

vidu sunsubiron meze de la maro, pe-

re de lia malgranda remboato ĉiam kablofiksita antaŭ la lumturo. La

ĉielo fariĝis rozkolora, purpura,

turkisa kaj fine malluma. Kaj, kiam

noktiĝis, sen esti aŭdebla, mallaŭte

vi diris, apogante vian etan brakon

sur miajn ŝultrojn kaj movante min

apud vin: "Rigardu" — vi montris ĝin

per la alia brako — "ja rigardu tiun

stelon ĉi-supre: ĝi ŝajnas brili, ĝi

ŝajnas okulumi al la luno... Jen, vi

estas la luno, ĉar vi iras ĉiuvespe-

re al la lumturo kun via patro, kaj

la lumturo ja lumigas kiel la luno;

mi estas male tiu stelo, kiu tremas

kiel koro. Cxu vi vidas ĝin tie, su-

per ni? Kiam vi rigardas tiun ste-

lon, vi ja rigardas min".

Cxiunokte mi ja rigardadis tiun

etan stelon tra la stelaro, kiu bri-

lis kaj vere pulsis kiel koro en

miaj infanaj okuloj, kaj mi pensadis

pri vi. De tempo al tempo mia patro

reportadis min sur firman grundon,

demandante min, kion damne mi fikse

rigardas en la ĉielo aŭ kial mi ne

sekvas lian rakontadon.

Kelkfoje mi prirevis min mem ne

nur kiel heroon (por pruvi, ke mi

indas je vi) sed eĉ kiel ĉampionon,

al kiu popolamaso hosanis pro iu

eksterordinara prodao. Poste mi ima-

gis, ke mi zorge serĉas vin tra tiu

festanta amaso kaj iuloke ja trovas

vin, brakmovantan, por ke mi vidu

vin, dum via patrino klopodas ĉiumaniere

kvietigi vin. Poste mi min ĵetis me-

zen de la popolamaso por atingi vin,

por unuiĝi kun vi, por brakumi vin,

stringi vin kaj festi kun vi, prire-

vante kun vi, ke ni disiĝos kaj per-

diĝos neniam plu.

Sed rapide ĉio finiĝas. Oni ekdor-

mas kaj, kiam oni vekiĝas, jam tagi-

ĝis, la suno leviĝis kaj onia stelo

estas jam malaperinta, forviŝita de

tro da lumo. Kaj sammaniere, kun la

sama rapido, pasas la jaroj, kaj oni

komprenas, ke oni ne plu estas infa-

no, ke onia stelo perdis sin en la

memoro kaj en la kvazaŭblindiga lum-

eco. Kaj mi scias, ke vi ne plu a-

tendas min ĉiutage en la lernejo,

ĉar ni kreskis kaj perdiĝis tra la

vojoj de la homoj.

En la lastaj jaroj paĉjo ne plu

rakontis al mi fabelojn: mi ne plu

estis tiel juna por kredi je ili kaj

por aŭŭskulti ilin pasie. Cetere mul-

taj aferoj okazis malsame, ol mi a-a

tendis. Miaj amikoj baldaŭ ekridis

pri mi, kiam mi rakontis al ili ti-

on, kion mi iuvespere faris" Ili sen-

tis sin superaj al mi, nur ĉar iliaj

patroj faris metiojn pli dignajn ol

mia patro. Mi reagis malbone, por ne

perdi ilian amikecon kaj ne esti mo-

kata. Tute subite, mi iutage rifuzis

iri kun mia patro al la lumturo. Tio

tamen ne sufiĉis, por ke oni akceptu

min. Iel ajn, mi malsamis. Mi bezo-

nis ion plian ol tion, kion miaj ami-

koj donis al mi. Mi serĉis iun, al

kiu mi povu elverŝi mian koron, al

kiu mi povu paroli pri miaj duboj,

pri mia nememfido, pri ĉiuj tiuj

pensoj, kiuj turmentis mian animon.

animon, kiun mi malkovris terure

sentema kaj kiun ili ŝajne ne povis

kompreni. Mi estis malsama ol ĉiu el

ili. Mi estis eksterkanona,

eksterkunteksta.

Tiel mi fermiĝis en mi mem, rifuĝ-

ĝante ene de la sama animo, kontraŭ

kiu mi daŭre batalis.

Estis malfacila periodo: mi estis

dubema inter la impeta deziro super-

venki la rompiĝemon, kiun mi sentis

ene de mi, kaj la ideo rezignacii

kaj alkutimiĝi al ĉi tiu doloriga

situacio. Iom post iom mi komencis

akcepti la ideon, ke mia malsameco

estas io neforviŝebla, io kunnaskita

en mia karaktero. Finfine, tio povis

eble esti io bona: io, kio igis min

suferi, sed pri kio mi povus fieri.

Mi estis sukcesanta malrapide ak-

cepti min mem tia, kia mi estis; mi

estis lernanta ne timi esti mi mem;

kaj mi ekaperigis sen konsciencri-

proĉoj la tutan enan forton, kiun mi

sentis pulsanta en mi. Tamen mi an-

koraŭ ne kapablis tion fari tre

bone.

Iutage, dum mi ordigis malnovajn

polvoplenajn librojn, eltirante du

aŭ tri el bretaro, mi vidis ion fa-

li. Temis pri ĉifita bileto, kiu fa-

cile komprenigis, kiom longe ĝi es-

tis premtordita inter la libroj kaj

muro. Mi estis ĝin forĵetonta, sed

iom da scivolo puŝis min legi ĝin,

elkodigi ĝiajn vortojn, klopodi kom-

preni, de kie ĝi venis.

Tuj mi rekonis, fortrenite de in-

tensa (pli kaj pli intensa!) korbat-

ado kaj de emocio longe ne sentata,

vian skribmanieron, vian ruĝan plu-

mon, per kiu vi ĉiam skribadis al

mi; kaj mi legis malmultajn, mal-

grandajn, bloklitere skribitajn li-

niojn: "Vi estas la plej bona el

ĉiuj, ĉar nur vi iras al la lumturo,

ĉar nur vi estas simpatia, kaj mi

tial volas esti por ĉiam kun vi. Ki-

am ni estos adoltoj kaj ni geedz-

iĝos, ni iros ĉiutage al la lumturo

kaj mi estos ĉiutage kun vi, kaj ni

estos ĉiutage kune, ĉu ne vere?" Mi

estis jam ploranta. Mi tremis pro la

emocio esti trovinta vian malnovan,

tre malnovan, etan bileton, kiun vi

skribis al mi, por mi, antaŭ tiom da

jaroj.

Nur tiumomente, post tiom longe,

mi elkomprenis. Mi elkomprenis, fin-

fine, ke mi povas esti kapabla ak-

cepti min kaj ami min pro ĉio, kio

mi estas. Pro ĉio, kio mi estas. Kaj

mi elkomprenis, ke tio ne estas tre

malfacila, se iam ni sukcesis tion

fari tiel bone. Danke al la vortoj

de knabino. Danke al viaj vortoj.

Tiel mi decidis iri denove al la

lumturo, kun mia patro, kaj unuafoje

mi estis vere orgojla pri tiu afero,

kiun delonge mi provis kaŝi ĉiel

ajn.

Tiuvespere mi longe parolis kun

paĉjo pri la rakontoj, kiujn li in-

ventis por mi dum mia infana aĝo;

pri la kialoj, pro kiuj mi tiel lon-

ge ne volis iri tien. Liaj emociitaj

okuloj brilis kiel pasintece: nur

lia frunto ŝajnis krispigita de kel-

ke da pliaj faltoj. Mi klarigis al

li, ke, post tiom da noktoj pasigi-

taj tie kun li, antaŭ multaj jaroj,

io estis bedaŭrinde ŝanĝiĝinta,

kvazaŭ la suna lumo estus abrupte

blindiginta min por puŝi min, kiel

okazas ĉe multaj personoj, en mon-

don, kie la ŝajno gravas pli ol la

esto; kie la plej sinceraj emocioj

kaj sentimentoj estas izolataj en

angulo, kaj pravas nur tiu, kiu

krias plej laŭte. Male mi estis ĵus

kompreninta, ke la plej sinceraj

vortoj venas ĝuste de tiu, kiu ne

krias; de tiu, kiu ne estas kreita

por la blindiga lumo de la suno, sed

por la malforta helo de la luno.

Mi iomete etendiĝis eksteren, por

serĉi tiun: vian stelon. Kaj tiumo-

mente, kvazaŭ senvole, mi vidis ĝin.

Kaj mi rapide memoris ĉion, dum in-

tensa ektremo laŭiris mian dorson.

Mi longe plu rigardis tiun, kiel en

mia infana aĝo, ŝiprompante en sen-

finan maron de memoroj.

Gxi plu brilis.

Gxi estis brilanta kiel tiam.

Kaj jen, post tiom da pasinta tem-

po, mi estas ankoraŭ tie ĉi: mi plu-

flamigas la fajron vintre, kaj poste

mi rigardas la maron kaj la stelojn

tra la ĉiamaj vitroj. Mi ofte estas

sola: mia patro jam venas ĉi tien

nur somere, ĉar liaj ostoj suferas

pro la trablovoj de la malvarma se-

zono, kiuj ĉi tie multas.

Kiam ajn la ĉielo estas sennuba,

mi pasigas mian tempon admirante

vian stelon, kiu plue ŝajnas okulumi

al mi. Mi repensas pri la infanaj

jaroj, kiujn ni kune pasigis; pri

tio, kio ni estis kaj tio, kio mi

volis fariĝi... Mi volis iĝi heroo

kaj savi vin de la piratoj, kiel en

la rakontoj kreitaj de mia patro. Mi

volis iĝi ĉampiono, por ke vi fieru

pri mi. Mi volis iĝi la plej bona en

la mondo nur por vi....

Nenio el ĉio ĉi mi fariĝis. Tamen

venkita mi ne sentas min. Mi restis

ĉi tie kaj ja estas nura lumtura

gardisto, kiel pasintece. Mi rigar-

das la saman marpecon, kiun mi ĉiam

rigardis. Sed mi estas feliĉa, kvan-

kam mi opinias, ke mi nun povas diri

al vi, ke tre mankas al mi tia per-

sono, kia vi estis. Mi estas konten-

ta, ĉar ĉi tiu loko, kvankam neŝanĝ-

iĝema, jam instruis al mi multon.

Kaj estis bele malkovri iompostiome,

ke vi prave en tiu malproksima ve-

spero komparis min kun la luno. Mi

ja estas ĉi tia: mi povas doni al vi

ne la blindigan forton de la suna

lumo, sed la delikatan kaj sinceran

helon de la luno, kiu malantaŭ sia

ŝajna mildeco kaŝas la forton, kiu

tajdojn delokas.

La lumturo brilas ĉiam, malmultajn

metrojn super mi, dum vi estas — kiu

scias kiom! — malproksima. Sed la

esperon refoje trovi vin mi neniam

perdis. Estas ankoraŭ, ankrita ĉi-

sube, la eta remboato de mia patro,

nia eta remboato, kiu malplenas. Sed

ĝi esperas gastigi ankoraŭfoje iun

kun sia varma brakumo el seka ligno.

Kaj ĉiuvespere mi atendas vin, ĉi

tie en la lumturo, por ke ni kuru

unu al la alia kaj retrovu nin kiel

pasintece, brakumante nin forte,

premante niajn manojn kaj poste

atingante la vastan maron por rigar-

di vian stelon.

Jes, finfine vi estos denove apud

mi, dum la lumturo pli kaj pli kaj

pli malproksimiĝos....

Roberto Pigro kaj

Stefano Moroso

Forpaso

Alida Giacomini apartenis al IABE de multaj multaj jaroj.

Sxi instruis en la blindulinstituto de $Triesto.

Kiel membro de IABE ŝi estis iom izola: ŝi partoprenis en neniu Esperantista aranĝo

kaj estis do preskaŭ nekonata ankaŭ en IAbe;

ŝi tamen absolute akurate pagis sian jarkotizon, montrante tiel sian fidelecon

al nia movado.

Silentema ŝi estis verŝajne ankaŭ hejme, ĉar ŝiaj parencoj

bezonis kelkajn monatojn por ekscii de kie venis al ŝi la brajlaj Esperantaj

revuoj; sekve ni eksciis pri ŝia morto nur en aprilo, kvin monatojn pli poste.

Al nia silentema, sed tre fidela samideanino

ni kore deziras pacan ripozon!

kompletigaj informoj pri "Esperanta Ligilo"

Redaktoro: Pier Luigi da Costa

via S. Maria del Giudice

IT-55100 Lucca

Italujo

R.p.: dacostapl(ĉe)gmail.com

komputilbrajla asisto: J. Jelinek

Roztocka 1001

CZ-514 01 Jilemnice,

Ĉeĥio

r.p.: lunalumo(ĉe)atlas.cz

tel.: +420-481 543 200

administrantino: Milena Jelinkova

Roztocka 1001

CZ-514 01 Jilemnice,

ĉeĥio

r.p.: lunalumo(ĉe)atlas.cz

tel.: +420-481 543 200

por ricevi la revuon retpoŝte

skribu al: masenkoai(ĉe)mail.ru

kasisto: Pier Luigi da Costa

via di S. Maria del Giudice 2369

IT-55100 lucca, Italio

r.p.: dacostapl(ĉe)gmail.com

banka konto

IT67C 01005 13702 0000 0000 2799

je la nomo "Da Costa LIBE"

ĉe Banca Nazionale del Lavoro (mallonge BNL) en Lucca

UEA-konto de LIBE: libk-p

jarkotizo: 15 eŭroj

La lasta numero de "Esperanta Ligilo" legeblas ankaŭ

en la retejo de LIBE: www.libe.info