Esperanta Ligilo
Oficiala organo de la Ligo Internacia de Blindaj Esperantistoj (LIBE)
Numero 7 septembro 2026
Fondita (1904) de Th. Cart
disvolvita (1912-1958) de Harald Thilander
longperiode redaktita d(1958-1992) de Raymond Gonin
brajle presita en Porblindula Biblioteko kaj Presejo,
Prago, Ĉeĥio
Enhavtabelo:
De la redaktorino
El la estraro
Financa raporto pri la jaro 2025.
Ĉi-jara Virtuala IKBE
La 111-a UK denove en Aŭstrio - postkongresaj
impresoj
Personaj impresoj pri kaj ĉirkaŭ la 111-a UK
en Aŭstrio
Tutrusiaj E-tagoj en Gluĥomanj
Volgia E-renkontiĝo
Literaturo:
La ĝardeno
de cindroj
Malavara riĉulo
Enigmoj kaj problemoj - Silabenigmo
Mi deziras havi kontakton kun...
De la
redaktorino
Karaj legantoj,
Jen, venas la
septembra numero de "Esperanta Ligilo". Mi preparis ĝin
kunlabore kun Redakta komitato, kiun elektis la estraro. En la komitato estas
niaj aktivuloj: Joaquim Lagartixa, Jiri Jelinek, Natalia Kasymova kaj, ĉiam
kunlaborema, ĝisnuna redaktoro de la gazeto, Pier Luigi da costa. Ni
klopodis trovi kunlaborantojn, kiuj pretis sendi kontribuaĵojn por fari
tiun ĉi numeron interesa kaj utila. Mi dankas ĉiujn, kiuj faris tion ĉi-foje.
Viaj sugestoj
kaj kontribuaĵoj ĉiam estos bonvenaj kaj helpos nin fari la revuon
enhavriĉa kaj alloga.
En ĉi tiu
numero vi trovos informojn pri la agado de LIBE, ĉi-jara UK, aliaj
E-renkontiĝoj, viddifektitoj kaj novaj teknologioj, literaturaĵojn,
enigmojn ktp. Nome de la estraro, mi ankoraŭfoje dankas Pier Luigi da Costa
pro lia plurjara, fervora kaj sukcesa redaktado de la revuo!
Esperante, ke
al vi plaĉos la enhavo, mi deziras al vi ĉion bonan!
Nedeljka Loĵajiĉ
El la
estraro
Karaj
gelegantoj: kiam vi legos ĉi-tiujn liniojn, somero jam estas pasinta kaj
venas tempo por tuja reprenado de niaj rutinoj. Kiel skribis Zamenhof en sia
“proverbaro”, (La tempo ŝajnas agrabla, sed poste forpasas severe). Mi ja
esperas, ke tiu jam forpasinta epoko de la jaro estis por vi tre agrabla, ne
nur laŭ ŝajna vidpunkto, sed precipe laŭ fakta kaj ke por vi la
someraj tagoj estis profitdonaj, kun belaj ebloj fari renkontojn, trovi novajn
amikojn, kaj, antaŭ ĉio, ĝui Esperanton.
Venas Aŭtuno, poste Vintro, tagoj pli trankvilaj,
serenaj horoj, invitoj al frandado de nia lingvo iom diversmaniere. Ĝuste
pri tio mi volas rememorigi vin.
Dum la unua
semajnfino de Novembro, ni havos nian “virtualan kongreson”. Por plensukcese
realigi tian iniciaton, ni bezonas homojn... homojn, kiuj prelegos, homojn,
kiuj ĉeestos, partoprenos, kritikos, proponos kaj (kial ne?) aplaŭdos!
Ni estas amatoroj, strebantaj atingi profesian nivelon en niaj agadkampoj.
Tamen, por tion realigi, ni bezonas apogon kaj kunlaboron.
Nia virtuala
kongreso estos unika okazintaĵo por disvolvi niajn konojn pri realaĵoj
de aliaj landoj, “fari” novajn amikojn, tutsimple distriĝi, kiam ekstere
pluvas kaj ventas, kaj – laste, sed ne balaste – plialtigi nian regadon de la
lingvo.
Tial ni, la
estraranoj de LIBE, invitas vin ĉiujn aliĝi al nia virtuala kongreso,
aktive partopreni ĝin kaj diskonini nian agadon inter viaj amikoj kaj
konatoj.
Nome de la
estraro
Joaquim
Lagartixa
financa
raporto 2025
konto
libk-p ĉe UEA
komenca saldo ........ Eŭroj 28.329,96
enspezoj
kotizoj .................... .405.00
elspezoj
faka asocio de UEA ........ .132,00
revuoj ILEI 2024-25 ..... .376,00
fina saldo ................. 28.226,96
konto
DaCosta-LIBE ĉe BNL
komenca saldo ........ Eŭroj 29.200,05
enspezoj:
kotizoj .................... .320,00
donacoj .................... .200,00
kongresaj kotizoj .......... 1.600,00
subvencio Thilander ....... 1.087,48
interezoj .................. .
1,70
------------------------------------
entute ..................... 3.179,18
elspezoj:
presado E-a Ligilo ....... 3.920,42
IKBE 2025 ................ 1.533,50
premioj lit. konkurso ...... .450,00
bankaj impostoj ........... .185,93
------------------------------------
entute ..................... 6.090,85
fina saldo ................. 26.288,38
La du kontoj
de LIBE, kune, entenas proks. 54.515 Eŭrojn, sed vere nia havaĵo
estas iom malpli granda, ĉar la konteltiro de nia BNL-konto montras
enspezon de 1.600 Eŭroj por la neokazinta IKBE en Italujo. Tiuj sumoj
estis poste redonitaj.
Inter la
donacoj estas anka0 100 Eŭroj destinitaj kiel premioj en nia literatura
konkurso; ilin ne eblis transdoni al la gajnintoj, kaj ili malavare donacis
ilin al nia asocio.
Kiel ĉiam
mi rekomendas sendi dankmesaĝon al Fondaĵo Thilander, kiu daŭre
fidele subvencias nian revuon, omaĝe al ĝia unua prizorganto.
La kasisto
P. L. da Costa
Ĉi-jara
Virtuala IKBE
Kiel jam anoncite, nia venonta virtuala kongreso, kies
ĉefa temo estos: “Vidhandikapitoj: sociaj problemoj” okazos per Zoom de la
6-a ĝis la 8-a de novembro 2026.
Ĝi estu kiel eble plej abunda kaj varia.
Vi rimarkos ke, en la suba provizora programo, restas
tempo por prelegoj aŭ aliaj aktivaĵoj.
Se vi deziras kontribui al nia evento, bv skribi al:
sophie.renault761@gmail.com
Por kontribui specife al la arta programo, kiu okazos
sabaton, la 7-an de novembro, sendu mesaĝon al:
nedeljkalozajic@gmail.com
Provizora programo:
Vendredo, la
6-a de novembro
16:30-17:00: teknika helpo
17:00-18:00: solena inaŭguro
18:00-19:00 enkonduka parto pri la ĉefa temo:
Joaquim Lagartixa
19:00-20:00: paŭzo kun ebleco babili
20:00 Interkona vespero
Sabato, la 7-a
de novembro
10:00-11:00: konversacia rondo: Natalia Kasymova
11:00-12:30: prelego de Joaquim Lagartixa pri la
situacio de vidhandikapuloj en
Portugalio, sekvata de libera diskuto pri la
situacio en via lando;
14:00-16:00: ĝenerala asembleo de LIBE
16:30-17:30: prelego de Jiri Jelinek
17:30-18:30: prelego de Nikola Zekiĉ pri
etnomuzikologio
20:00: arta vespero
Dimanĉo,
la 8-a de novembro
10:00-11:00: konversacia rondo: Natalia Kasymova
15:00-16:00: solena fermo kun prelegeto de Joaquim
Lagartixa
16:00-17:00: kvizo pri ĝenerala kulturo: Sophie
Renault
Se aliaj kontribuaĵoj ne alvenos, la posttagmeza
programo estos antaŭigita.
Nome de la
estraro
Sophie
Renault
La 111-a UK
Denove En Aŭstrio
(postkongresaj impresoj)
Mi jam
multfoje vizitis Aŭstrion. Mi gvidis tie Esperanto-kursojn kaj feriis
somere. Sed ĉifoje okazis en Graz universala kongreso, kaj mi certe decidis partopreni ĝin.
La unuan de aŭgusto
posttagmeze mi alvenis flughavenon de Graz, kie mi renkontiĝis kun mia
akompananto Gromoslav Kubof el Slovakio. Pli frue mi ne konis lin, tial mi ne
estis certa, kiel funkcios nia kunlaboro. Kaj mi diras nun, ke ĝi estis
bonega. Mi ne bezonis helpon dum la tuta tago, tial ni interkonsentis, ke mi
telefonos, kiam lia helpo estas bezonata. Kaj ĝuste la unuan tagon li
plene komencis plenumi siandevon. Ni kune veturis al mia hotelo, lasis en la ĉambro
mian valizon, li montris al mi la vojon al la tramhaltejo, kaj ni veturis al la
kongresejo. Tie post la registriĝo komenciĝis movada foiro. Kun ĝojo
mi salutis niajn amikojn Otto Prytz, Verner Groen, Istvan Kabok, gradimir Kragiĉ,
kiuj ankaŭ venis al LIBE-tablo kun siaj kontribuaĵoj. Min ege ĝojigis
aktiva partopreno de niaj amikoj. Otto Prytz eĉ alportis porblindulan ŝaktabulon
kaj ludis ŝakon kun unu vidanta esperantisto. Gradimir alportis reliefan
bildon de la piedpilka kampo, Verner flugfoliojn „Kiel vivi kun blinduloj“ ktp.
Do neniu restis senaga.
Movada foiro
daŭris dum du horoj, kiam homoj iris de unu tablo al alia kaj povis
observi eksponaĵojn, kiujn proponis diversaj esperanto-organizaĵoj.
Estis ĉirkaŭ 100 diversaj grupoj kaj organizaĵoj, kiuj volis
prezenti sian laboron, do por ĉiu estis io interesa.
Sekvontmatene
post la solena inaŭguro kun salutvortoj kaj mesaĝoj de multaj
prominentuloj (ekz. Eksa aŭstria prezidento Heinz Fischer, urbestrino Elke
Kahr k.a.) kaj komuna fotado komenciĝis laboro: prelegoj, diskutrondoj,
koncertoj, ekskursoj...
La unua
prelego, kiun mi aŭskultis estis „Aŭstraj komponistoj kaj du
muzikskoloj de Vieno“. Al mi persone muziko de Haydn kaj Mozart tre plaĉas,
sed tiu de la dua skolo ne vekas en mi pozitivajn sentojn. Sed tre plaĉis
al mi prelego de Pavla Dvorĵakova el Ĉeĥio pri sep Aŭstraj
komponistinoj de la 17-a kaj 18-a jarcentoj. Ni ne nur ekkonis iliajn
biografiojn, sed ankaŭ aŭskultis partojn de muzikverkoj. Tre interesa
estis prelego „Kultura heredaĵo 26. Aŭstrio estas numero 3. Kiu
sekvos“. Temas pri grava sukceso de aŭstriaj esperantistoj. Post Pollando
kaj Bulgario Aŭstrio estas la tria lando, kie Esperanto estas proklamita
de la nacia unesko-komisiono kiel nemateria kultura heredaĵo. Martin
Gritsch rakontis pri tio, kiel ili faris tion, kiujn dokumentojn oni bezonas
por tio ktp. Julian Modest rakontis en sia prelego pri la kontribuo de bulgara
poezio en Esperanto-literaturon. Hejdi Goes parolis pri multegaj afrikaj
lingvoj. Do, kiel ĉiam estis multege da tre interesaj prelegoj.
Koncertoj ankaŭ
ne mankis. Niaj ŝatataj kantistoj Ĵomart kaj Nataŝa, Grupo ĵele
(Ĵenja martinez-Peres kaj Ellena Vilke). Ili bonege pianumis kvarmane kaj
kune kantis. Okazis konzerto de kroataj kantoj. Tre plaĉis al mi orgena
muziko. Nia kara Nedeljka Loĵajiĉ ankaŭ koncertis. Bedaŭrinde
mi ne sukcesis aŭskulti ŝian koncerton, ĉar tiutempe mi vizitis
historian muzeon de Graco. Sed homoj, kiuj ĉeestis la koncerton estis tre
kontentaj. Koran gratulon! Kaj certe koncertis nia ŝatata grupo „Kajto“.
Kaj denove mi bedaŭras. Kaj ne nur mi. Samtempe kun la ilia koncerto
okazis kunveno de LIBE. Pro tio preskaŭ neniu vizitis ĝin. Sed por ni
ĝi estis tre grava. ni povis priparoli niajn aferojn: Parolis pri niaj
kongresoj, pri revuoj, pri instruado ktp. Tamen fine de la kunveno venis al ni
esperantistino el Germanio Cornelia, kaj poste ni kune iris en bonegan nacian
restoracion vespermanĝi. En amika rondo ni daŭrigis nian babiladon
ekstere en la korto.
„Kajto“ faris
ankaŭ atelieron, kiun mi sukcesis partopreni. Ni kune kantis diversajn
kantojn, kaj ilimajstre gvidis tion.
Kaj nun pri
ekskursoj. Merkredo estas ekskursa tago, la kongresejo estas fermita, kaj
kongresanoj veturas per busoj al diversaj celoj. Mi elektis viziton al la monaĥejo
Rein, la plej malnova seninterrompe loĝata cisterciana monaĥejo en la
mondo. Ĝi estis fondita en la jaro 1129. Ĝia biblioteko havas 25000 librojn. la plej multo el ili estas
skribita permane. En la granda librejo, kiun ni vizitis, estis 400 libroj. Tio
estis grandaj volumoj, similaj al niaj brajlaj libroj. Ĉefe estas
religiaj, filosofiaj, medicinaj libroj, sed ankaŭ muzikaj libroj kun
muziknotoj.
La tagordo de
loĝantoj estas sufiĉe severa. La unua preĝo komenciĝas je
la sesa matene, entute ili preĝas trifoje tage. Sed pli frue estis sep preĝoj
ĉiutage, kaj la unua je la dua horo postnoktomeze. Ankaŭ ni povis
partopreni mallongan preĝon. Ĝi okazis en la preĝejo, kies muroj
estis riĉe ornamitaj per orkoloraj pentraĵoj. Ni ricevis tekston de
la preĝo „Patro nia“ en Esperanto, tial homoj preĝis en internacia
lingvo.
Poste ni
veturis al la subĉiela muzeo Stübing. Tiu muzeo ekzistas ekde la jaro
1970. Sed jam 20 jarojn antaŭe komenciĝis preparlaboro. Tiu ekskurso
havis nomon “Sekreto malantaŭ fermitaj pordoj“. Ĝi montris la vivon
de simplaj homoj de pasintaj jarcentoj. Kamparanaj domoj el diversaj partoj de
la lando estis malkonstruitaj, poste alportitaj al tiu tereno kaj rekonstruitaj
surloke. Komence ni tagmanĝis en subĉiela restoracio. Poste komenciĝis
la ekskurso. Ni vizitis la vilaĝan vendejon, kie troviĝis diversaj
iloj, kiujn kamparanoj povis uzi por siaj ĉiutagaj laboroj. Vendejo estis
fakte centro de la vilaĝa vivo. Ĉiudimanĉe homoj iris al la preĝejo,
kaj poste viroj kolektiĝis en la drinkejo kaj virinoj en vendejo, kie ili
krom aĉeti ion povis interŝanĝi lastajn novaĵojn de la
semajno. La ligna domo, kiun ni vizitis poste, estis konstruita 1429. Estis tie
iloj por ĉiutaga vivo (gladilo, konsistanta el lignaj rulcilindroj kaj
ujo, en kiu troviĝis pezaj ŝtonoj), forno, ligna lavujo ktp. Mi estis
tre kontenta, ke ĉiujn ilojn mi povis palpe esplori. La dua domo el ŝtono
ekestis en 1577. Estas kvazaŭ kvar
domoj kun la korto en la centro. Tie loĝis sufiĉe bonhava
familio. Ĉiuj ĉambroj estas grandaj kaj helaj. En la dormoĉambro
por knabinoj staras tri litoj, kiuj aspektas simile al modernaj, sed kun tre
malmolaj matracoj. Al la demando „Kie dormis knaboj“ nia gvidanto respondis:
„Ili dormis en la fojnejo”. Unu ĉambro estis rezervita por gastoj, la
domposedantoj tute ne uzis ĝin. Tre kontentaj pri tiu ekskurso ni revenis
al Graco.
Mi vizitis la
folkloran kaj historian muzeojn, veturis tra la urbo per sentegmenta buso. Tie
ni eksciis multe pri la urbo, pri ĝia historio kaj nuntempo, pri evoluo
kaj modernigo. Unue Graz estas menciita en la 12-a jarcento kiel la ĉefurbo
de la novformita duklando Stirio. Dum la Habsburga imperio ĝi fariĝis
grava kultura kaj administra centro kun fortikaĵoj kiel Schlossberg kaj riĉa
mezepoka kaj renesanca urbocentro, rekonebla kiel heredaĵo de Unesko. Pri
tio ni aŭdis dum tiuj ekskursoj. El la buso oni povis vidi historiajn
konstruaĵojn kaj modernajn domojn.
En la folklora muzeo ĉiuj povis observi naciajn kostumojn, hejman ilaron
(antikvan kaj modernan), produktojn de lokaj fabrikoj. Sed bedaŭrinde ili ĉiuj
troviĝis en vitraj ŝrankoj, do mi nur povis aŭskulti rakontojn
de niaj gvidantoj. Tamen al mi plaĉis
ekskursoj,nur la vetero estis ege varma. Praktike dum la tuta semajno estis
plus 38 gradoj.
La temo
de la kongreso estis „volontulado en la
servo al daŭripova evoluigo“.
Ĉi-jare aliĝis al la kongreso 1140 personoj
el 62 landoj, kaj ĉeestis en Graz 973 kongresanoj el 56 landoj. Plejmulto estis
el Germanio, poste sekvas Francio, Pollando kaj Aŭstrio.
La aĝo de
alvenintoj variis de 1 ĝis 99 jaroj, partoprenis 110 TEJO-aĝaj
kongresanoj!
Sabaton la
8-an de Aŭgusto dum la solena fermo la esperanta flago estis transdonita
al la reprezentanto de la sekvontjara kongreso en Melburno (Aŭstralio). Mi
ne planas partopreni tiun kongreson, tial mi volonte transdonos la raportrajton
al alia persono. Kiu pretas? Bv. pripensi!
Al la LKK kaj
UEA mi esprimas mian sinceran dankon pro la bonega organizado kaj al ĉiuj
kongresanoj pro konstanta helpo. Ni certe denove renkontiĝos en
sekvaj aranĝoj.
Natalia
Kasymova
Personaj
impresoj pri kaj ĉirkaŭ
la 111-a
Universala Kongreso en Graz, Aŭstrio
Kiel diras la
titolo de ĉi tiu artikolo, ĝi ne pretendas esti oficiala raporto, sed
nur personaj impresoj pri la ĉi-jara UK. Por entute kuraĝi vojaĝi
al la kongreso, mi bezonis tion, kion Universala Esperanto-Asocio (UEA) nomas
“nemalhavebla akompananto”. Kiel en multaj antaŭaj jaroj, tiu akompananto
ankaŭ ĉi-jare estis Pilar Menéndez. Ŝi nun loĝas en
Hispanio, sed ni komencis kaj finis la vojaĝon en Norvegio. Ni alfrontis
kelkajn defiojn: Pilar ne plu vidas tiel bone kiel antaŭe; kaj ni elektis
vojaĝi ne aviadile, sed surface, t.e. per pramŝipo kaj diversaj
trajnoj. Tiel la vojaĝo de Oslo al Graz daŭris apenaŭ du
tagnoktojn, kaj same la vojaĝo de Graz al Oslo. Malgraŭ riparlaboroj
kelkloke sur la germanaj fervojaj linioj, la plurajn ŝanĝojn de
transportilo dum la tuta vojaĝo ni
kapablis sukcese realigi dank’ al helpemo de dungitoj
kaj de la ĝenerala publiko.
En Graz ni loĝis
en hotelo situanta kvar tramhaltejojn for de la kongresejo. Tiun distancon ni
trairis jen per tramo, jen per taksio. Centra zono de la urbo estas sen-aŭta,
do eĉ taksioj ne rajtas veturi tie.
La manĝado
prezentis problemojn: en la hotelo oni vendis nur matenmanĝon, kaj en la
kongresejo eblis aĉeti nur trinkaĵojn kaj manĝetojn. Tamen en la
urbo estas multaj restoracioj, kaj oni rekomendis al ni plurajn. Sed necesis
ilin _serĉi_, kaj por tio ni bezonis demandi lokanojn pri la vojo.
Tiurilate mi spertis du aferojn jam konatajn de Oslo.
Unu estis “la
angla malsano” (tiel oni norveglingve povas nomi rakiton): se lokano aŭdas
parolon en nekomprenebla aŭ misprononcata lingvo, li tuj transiras al la
angla. En Oslo tiu “malsano” manifestiĝis tiel, ke se lokano aŭdis
min paroli hispanlingve kun Pilar, la lokano sin turnis al ni anglalingve. En
Graz ĝi manifestiĝis tiel, ke se lokano aŭdis min paroli
germane, sed sen la loka aŭstra akĉento. la lokano respondis al ni
anglalingve.
La dua afero
estas, ke kiam ni demandis pri la vojo al iu restoracio eĉ al homo
demandinta, ĉu ni bezonas helpon, tiu homo tuj malfermis la Guglo-mapon de
sia poŝ-telefono, dirante, ke li ne konas la zonon de la urbo.
Tiom pri miaj
impresoj _ĉirkaŭ_ la kongreso. Nun mi turnu min al impresoj _pri_ la
kongreso. Laŭ posta statistiko, ĉi-jare aliĝis 1140 personoj de
62 landoj, kaj ĉeestis en Graz 973 kongresanoj de 56 landoj.
Jam delonge
nia movado estas tiom aĝa, ke ĝi bezonas memori meritplenajn
forpasintajn anojn per omaĝo. Ĉi-jare mi partoprenis en omaĝoj
al tri diversaj homoj, kiujn mi persone eĉ iom konis. Unu estis Probal Daŝgupto
el Barato, eksprezidanto de UEA kaj prezidanto de la Esperanta Akademio. Alia
estis Roman Dobrzy´nski el Pollando, filmisto, ĵurnalisto kaj
verkisto, kiun mi ekkonis en Internacia Junulara Kongreso, eble en 1961. La
tria estis ĉies nia amiko Rob Moerbeek, pri kiu oni diris, ke li ne nur
_parolis_ Esperanton, sed _vivis_ ĝin. Lia E-agado ĝenerale kaj lia
agado inter la blindaj E-istoj speciale estas tiel bone konata al la legantoj
de EL, ke ne necesas memorigi ĝin ĉi tie. Mi nur menciu, ke mi iom
antaŭtimis, kiel povu disvolviĝi la kunveno de LIBE kaj la partopreno
de LIBE en la Mmovada Foiro dum la ĉi-jara UK sen Rob!
Nu, ambaŭ
eventoj iel disvolviĝis, kaj pri tio mi sendis raporteton al la Kongresa
Kuriero, sed mi ne scias, ĉu ĝi efektive aperis. Jen ĝia teksto:
“LIBE, Ligo
Internacia de Blindaj Esperantistoj, kunvenis lundon je la 16h15. Ĉeestis
nur deko da personoj, ĉefe blinduloj kun akompanantoj, i.a. du estraranoj
de LIBE, Natalia Kasymova, kiu prezidis la kunvenon, kaj Nedeljka Loĵajiĉ,
kiu skizis la historion de LIBE. Pro la preskaŭ-ne-ĉeesto de vidantoj
ne okazis la anoncita ateliero pri taŭga akompanado de blinduloj, sed ni
dediĉis la tempon al diskutado pri aktualaj problemoj kaj defioj de LIBE:
havigo de brajla instrumaterialo kaj instruistoj, estontaj kongresoj de blindaj
Esperantistoj ktp. Por-informe oni menciis ĉiudimanĉajn virtualajn
kunvenojn de vidhandikapitaj komputil-uzantoj.
LIBE ankaŭ havis standon en la sabata Movada
Foiro, kie ni montris diversajn blindulhelpilojn. Spektakla evento eble estis ŝakpartio
ludata inter deĵoranto kaj publikano sur ŝaktabulo adaptita por
blinduloj.”
Kiel ĉiam,
ankaŭ dum la ĉi-jara UK okazis kelkaj artaj aranĝoj: Nacia
Vespero, Internacia Arta Vespero, teatrecaj prezentoj kaj diversaj koncertoj.
Inter la koncertoj mi aparte menciu, ke Nedeljka Loĵajiĉ prezentis unuhoran
programon de kantado kun propra gitara akompanado, titolitan “En kanto oni
spiras libere”.
Pri sciencaj
prelegoj dum la UK la Kongresa Libro informas: “De astronomio al literaturo,
tra hxemio, fiziko, biologio, matematiko, historio... la prelegaro rivelos
multajn aspektojn de nuntempa scienco inkluzive Artefaritan Intelekton kaj
klerigos vin pri ĝardenoj kaj pri nia kongresurbo Graz.” La prelegoj estis
grupigitaj en tri seriojn: Internacia Kongresa Universitato, Scienca Kafejo,
kaj Scienca Universitata Sesio de Akademio Internacia de Sciencoj. Ĉiuj
prelegoj, inkluzive de la prelegproponoj aprobitaj, sed ne prezentitaj pro ne-ĉeesto
de la “prelegunto”, estos spekteblaj dum la Virtuala Universala Kongreso
okazonta eble en novembro.
Por ke la suba
kongresa limeriko estu komprenata, mi menciu unu prelegon de la Kleriga Lundo,
titolitan “Kiam vortoj ne sufiĉas: komunikado en medicinaj urĝaĵoj”.
Mi finas per unu impreso, kiu tute ne estas nova, sed
kiun mi sentis pli akcentita nun ol en antaŭaj kongresoj, nome la
konstanta pligravigo de vidaj elementoj en la nuna socio. Mi apenaŭ
spektis programon, kiu ne estis akompanata de bildo, filmo, video aŭ alia
vida elemento ne strikte necesa por ĝui la programon. Eĉ dum la
Solena Fermo oni projekciis filmeton aŭ videon!
Kongresa
limeriko:
Kunvenis en Graz lingvo-gildo
Da homoj kun tipa nomŝildo;
Sed je nesufiĉo
De lingva vort-riĉo
La homoj sin helpis per bildo!
Otto Prytz
Tutrusiaj
Esperanto-tagoj en Gluoĥmanj
Mi intencas daŭrigi
rakonton de Olga Filippova pri ĉi-someraj Esperanto-renkontiĝoj,
kiujn mi sukcesis partopreni. Olga Filippova rakontis pri VER - Volga
Esperanto-renkontiĝo en Samaro. Mi provu rakonti pri Esperanto-tagoj en
turista tendaro Gluhomanj, kiu troviĝas apud fervoja stacio Liski, regiono
Voroneĵ. Kion signifas la vorto Gluhomanj? Gluhomanj, Kiu lastatempe iĝis
tre populara por nomi ripozejon? Tio signifas lokon malfacile atingeblan kaj
trankvilan. Nian Gluhomanj ni kvarope - Svetlana Ejst, anton Rudnev, Elena
Kuznecova kaj mi - atingis per taksio. Nia Gluhomanj ne estas tendaro. Ni loĝis
en sufiĉe komfortaj dometoj, kiuj konsistas el kelkaj dulitaj ĉambroj
kaj salono. Dometoj nomiĝas: Ursa Angulo (en ĝi krom aliaj loĝas
Elena Kuznecova kaj mi), Vitjazj, Dometo de Kastoro. Koncerne al trankvilo mi
povas diri, ke dum nia estado okazis du nuptofestoj, kiuj ne malhelpis nin.
Dum solena
malfermo ni eksciis, ke esperantistino de la jaro 2025 oni konfesis Evelina
Sokolova, korusanino de opera teatro el Krasnojarsk, ĉef-organizantino de
pasintjaraj Esperanto-tagoj en Buzim. Pasintjare ŝi koncertis. Ĉi-jare,
krom sia bela kantado ŝi proponis al ni prelegon "Ĉu opero estas
por ĉiuj?", kiu elvokis viglan diskuton.
La prelegoj
estis multnombraj kaj variaj: Sergej Derevjanĉenko prelegis pri nuntempa
medicino, Nina Ĉeveljova pri slava mitologio, pri sia vojo en Esperanto
tre emocie rakontis Marina Kocel el Krasnodaro. Pri ĉi tiu virino mi diru
aparte: ŝi estis tre aktiva en ĉiuj aranĝoj, en konkurso de
tradukistoj ŝi iĝis venkintino kune kun Nina Ĉeveljova. Ĉefpreleganto
estis Nikolao Guckov. Li pretigis eĉ tri prelegojn: Pri naskiĝo de
kritika pensmaniero en antikva tempo, pri Esperanto-literaturo en Rusio kaj pri
artefarita intelekto. Tiu lasta elvokis apartan longan diskuton. Elena Kuznecova
rakontis pri rezervejoj naturaj en Rusio. Ankaŭ mi pretigis du prelegojn
por ĉi tiu aranĝo: pri jam konata al vi bajanisto kaj pedagogo Pjotr
Dudoŝnikov (mi povas diri, ke nombro de ŝatantoj de tiu
muzikisto-virtuozo pligrandiĝis kaj proponita muziko multajn plezurigis).
Alia mia prelego estis dediĉita al nia LIBE. Ĉi tiu sciigo estis
pretigita laŭ propono de Svetlana Smetanina. Evidentiĝis, ke pri nia
LIBE multaj ne konas.
La vesperaj
aranĝoj ankaŭ estis variaj. Tio estis koncerto de Mihail Povorin,
komuna kantado ĉe fajro, poezia vespero, kiu komenciĝis per rememoroj
pri antaŭ nelonge forpasinta Valentin Melnikov. Multaj deklamis liajn
majstrajn versojn kaj fragmentojn el tradukita de li romano de Puŝkin
"Evgenij Onegin". La vespero estis daŭrigita per ŝatataj
versoj de partoprenantoj. Sonis originalaj Esperanto-versoj kaj tradukaĵoj
el Robert Bjorns, Samuil Marŝak, Agnija Barto kaj aliaj. Por ĉi tiu
vespero mi elektis la elegion de Puŝkin.
Alian tagon mi
sukcesis konatiĝi kun Esperanto-opero, verkita de artefarita intelekto.
Tekstojn verkis Irina Gonĉarova el Moskvo, taskon por artefarita intelekto
efektivigis Ilja Gnusarjov el urbo Penzo. Enhavo estas priskribo de niaj
renkontiĝoj, La muziko estas tre agrabla kaj multstila, la voĉoj tre
belaj, sed ne operaj. Jurij Karcev afable konsentis meti la operon sur mia
memorkarto, ke mi pvu montri tiun verkon al miaj altajaj amikoj.
Okazis ankaŭ
tradiciaj ekskursoj. Mi partoprenis ekskurson en la urbeton Bobrov (urbo de
kastoroj) kaj en Divnogorje (mirinde bela montaro). En Bobrov mi vizitis
produktejon, kie oni faras belajn kaj utilajn aĵojn el kapra lano. De tie
ni povis veturigi donacetojn por niaj proksimuloj. En ĉi tiu ekskurso ni
vizitis ankaŭ domon de metioj, kie dezirantoj povis fari poteton en manieroj
de niaj prauloj. Ankaŭ muzeon de lokaj tradicioj ni vizitis.
Nia ekskurso
en Divnogorje komenciĝis per longa ŝtuparo: supren, poste malsupren.
Ni eniras kavernan preĝejon. Estas malvarme. Ĉi tie oni ne
efektivigas diservon. La preĝejo estas konservata objekto. Ni revenas
eksteren kaj eniras la preĝejon agantan. En Divnogorje troviĝas
monahejo, sed ni ne havis eblecon komunikiĝi kun monahoj. Post bongusta
tagmanĝo ni revenas al Gluhomanj.
Ĉi tiun renkontiĝon partoprenis kelkaj
fremdlandanoj: reprezentanto de Uzbekio prelegis pri uzbeka literaturo. Eŭropon
prezentis franco laŭ nomo Ĵan. Tre aktiva estis ĉina grupo: ĉina
gimnastiko ĉiun matenon, prelego pri teo, partopreno en adiaŭa
koncerto, en kiu Helena dancis, Tulipo ludis per dukorda violono, kies nomon mi
forgesis. Ĉi-foje adiaŭa koncerto inkludis ne nur kantadon kaj
deklamadon, sed ankaŭ teatraĵeton, pretigitan de Irina Gonĉarova,
kiu detale kaj interese rakontis pri sia sperto de Esperanto-instruado en nia
oficiala parto. Certe mi ne sukcesis rakonti pri ĉiuj okazintaj eventoj,
tamen mi povas diri, ke la renkontiĝo estis bonŝanca kaj donis
impresojn por longa tempo.
Galina
Lukjanenko.
Volgia
Esperanta renkontiĝo.
Ekde la sesan de
julio de la 12-an de julio en la urbo Samara okazis laŭvica renkontiĝo
de esperantistoj el apudvolgaj regionoj. Sed en tiu aranĝo partoprenis ne
nur Volgiaj esperantistoj. Unu partoprenantino venis el regiono Altaj, urbo
Bijsk. Tiu estas Galina Lukjanenko.
Mi kaj mia akompanantino (ŝi estas mia
bofratino), ekveturis el la urbo Ĉeboksary la kvinan de julio je la kvin
minutoj antaŭ la sepa vespere, veturis buse dum tuta nokto kaj frumatene
la sesan de julio atingis Samara-n. Ĉe
la busa stacidomo nin renkontis estrino de Samara Esperanta klubo Elena
Kuznecova. Partoprenantoj de renkontiĝo loĝis en unu el hosteloj de
Samara.
La sepan de
julio en urba publika biblioteko okazis solena malfermo de renkontiĝo.
Samtempe en tiu biblioteko okazis malgranda ekspozicio de esperantaj libroj.
Kelkfoje ni kolektiĝis en arkitektura centro. Tie
ni aŭskultis prelegojn pri simileco kaj diverseco inter Esperanto kaj
arkiteturo kaj pri historio de Samara. Ni ankaŭ renkontiĝis kun
amatora kantistino, poetino kaj komponistino Galina Maslova. Ŝi kantis
kelkajn kantojn. Galina Lukjanenko tradukis en Esperanto ŝian kanton
"Samara - Samarkand". Laŭvorte, Samara kaj Samarkand estas ĝemelurboj.
Galina Lukjanenko kaj Elena kuznecova duope kantis ĝin esperante.
En la renkontiĝo
partoprenis kvar blinduloj: Vjaĉeslav Suslov kaj Svetlana Obyŝkina el
la urbo Samara, Galina Lukjanenko el la urbo Bijsk kaj mi, Olga Filippova el la
urbo Ĉeboksary. Ĉiuj partoprenantoj dufoje vizitis porblindulan
bibliotekon.
La okan de
junio ni vizitis aranĝon, dediĉitan al antikva egipta kulturo. Ni
spektis filmon pri antikva Egiptujo kaj poste rigardis kaj palpis eksponaĵojn
de ekspozicio, dediĉitan al tiu kulturo.
La naŭan
de julio en la sama biblioteko Galina Lukjanenko rakontis pri historio kaj agado
de LIBE, Vjaĉeslav Suslov rakontis pri Rusia Esperanta asocio de
nevidantoj kaj mi rakontis pri nia agado kaj agado de aliaj spertaj blindaj
esperantistoj en interreto.
La 11-an de
julio ni denove kolektiĝis en la urba publika biblioteko kaj aŭskultis
prelegon pri esperanta literaturo.
Krome Elena
Kuznecova ĉiutage organizes piedpaŝajn ekskursojn. En Samara estis
konservitaj multaj malnovaj domoj. Sur muroj de multaj domoj troviĝas
memortabulaj, kiuj informas, ke en tiu domo loĝis iu fama persono. Ni
preterpasis domojn, kie en diversaj tempoj loĝis Vladimir Iljiĉ
Lenin, verkistoj Maksim Gorkij, Aleksej Tolstoj kaj multaj aliaj famaj
personoj. Ni ankaŭ vizitis parkojn, platcojn, apudvolgan teritorion. En
Samara estas multaj monumentoj de famaj personoj, ekzemple, monumento de
Vasilij Ivanoviĉ Ĉapaev, monumento de Vladimir Iljiĉ Lenin,
monumento de kosmoflugo kaj multaj aliaj. Ni ankaŭ vidis monumentojn de
herooj de filmoj kaj literaturaj herooj. Mi ĝojas, ke eblas palpi iujn
monumentojn.
Al mi tre plaĉis skulpta komponaĵo, kiu
estis kreita laŭ la bildo de pentristo Ilja Repin "Ŝiptenistoj
de Volga". Piedoj de ĉiuj ŝiptenistoj estis vestitaj je bastoŝuo.
Mi vidis monumentojn de jenaj literaturaj herooj kaj
herooj de filmoj: brava soldato Ŝvejk, kamarado Suhov el la
filmo"Blanka suno de dezerto", personoj el la romano de Aleksej
Tolstoj "paŝado tra turmentoj", Buratino el la fabelo
"Aventuroj de Buratino" de la sama aŭtoro kaj aliaj.
Ĉe la
bordo de Volga troviĝas teritorio, kie negocisto kaj mecenato Konstantin
Golovkin en jaro 1908 konstruis
somerdomon. Apuddoman teritorion li ornamis per figuroj de elefantoj. Ni
vizitis tiun teritorion. Konstantin Golovkin ankaŭ helpis al pentristoj,
muzikistoj, estis estimata homo en bibliotekoj kaj teatroj.Konstantin Golovkin
estis amatora pentristo. Kaj li estis la unua aŭtomobilisto de Samara.
Ni ankaŭ
vizitis botanikan ĝardenon kaj niaj amikoj voĉlegis por ni, blinduloj
informojn pri nekonataj kreskaĵoj. Certe, en varmega tago la freŝa
aero de ĝardeno ĝojigis nin.
Programo de
nia renkontiĝo estis tiel riĉa, ke pri ĉiuj eventoj eĉ ne
eblas rakonti. La renkontiĝo estis tre interesa kaj etoso estis amika. Mi
ne povas diri, kie kaj kiam okazis solena fermo, ĉar mi kaj mia bofratino
devis forveturi. Kion fari? ni dependis de horaro de bustrafiko. Dum tuta nokto
ni veturis hejmen. Mi neniam forgesos esprimoplenajn eventojn de Volgia
Esperanta renkontiĝo.
Olga
Filippova,
Literaturo
La ĝardeno
de cindroj
Kiam la milito
fine ĉesis, la mondo ne celebris. Ĝi nur ekspiris - longan, ŝanceliĝan
spiron, kvazaŭ la planedo mem eltenis tro longan ploron. La aero portis la
odoron de ŝtalo, de fumo kaj de io pli profunda: la perdo de senco. Homoj
marŝis kvazaŭ ombroj, ne sciante kien iri, nek kial. Ĉiu portis sian
propran fantomon sur la ŝultroj.
Lilia vagadis inter la ruinoj de la urbo, kie ŝia
domo iam staris. Tie restis nur fragmentoj: peco de muro kun flikita bildo, du
forbrulintaj libroj, kaj la ombro de ŝranko, en kiu antaŭe dormis ŝia
infano. La stratoj estis plenaj je rompitaj ŝtonoj kaj rompitaj koroj. Eĉ
la birdoj ŝajnis forgesi kiel flugi.
En la centro
de tiu senviva spaco ŝi trovis la ĝardenon - aŭ, pli ĝuste,
tion, kio iam estis ĝardeno. La tero estis nigra, kvazaŭ la fajro
ankoraŭ vivus sub la surfaco. Ŝi sidiĝis inter la restaĵoj,
sen celo. Ŝiaj manoj enfosis sin en la malvarma tero, nur por senti ion
realan. Tiam, inter la cindroj, ŝi trovis ĝin: radiketon, palan, sed
vivan. Ĝi estis tiel malgranda, ke iu alia eble piedpremus ĝin sen
rimarki. Sed por Lilia, ĝi estis signalo. La mondo ankoraŭ povis
spiri.
Ŝi
revenis la sekvan tagon. Kaj la postan. Kaj la alian. Ŝi parolis al la
planto, kvazaŭ ĝi estus infano aŭ preĝo. “Vi ne estas
sola,” ŝi flustris. “Mi ankaŭ ne plu scias kiel vivi, sed eble ni
lernu kune.” Ŝi alportis akvon el malproksima rivereto, kiu ankoraŭ
fluis inter ruinoj. Ŝi kovris la radikojn per panopecoj, ĉar tero
estis malmola kiel ŝtono.
La tagoj fariĝis
semajnoj. Homoj komencis rimarki ŝin. Iuj mokis, iuj simple demandis kial.
“Ĉu vi ne vidas, ke ĉio ĉi estas perdita?” diris unu maljunulo.
Sed ŝi ne respondis. Ŝi ne plu kredis je vortoj. Nur je agoj, eĉ
malgrandaj.
Kiam printempo
alvenis, unu tigo aperis el la grundo. Ĝi tremis en la vento, sed ne rompiĝis.
Kaj tiam, kvazaŭ la mondo mem atendis tiun momenton, aliaj homoj venis.
Unu portis semojn el sia detruita kampo. Alia portis manplenon da cindro — “por
memori,” li diris. Unu knabino, kies patro neniam revenis el la fronto, sidis
apud Lilia kaj kantis malnovan lulilon sen melodia celo, sed plena je spirito.
Kaj tiel la ĝardeno
renaskiĝis, ne kiel simbolo de beleco, sed kiel kontraŭdiro al ĉio,
kio volis ĝin silentigi. Floroj leviĝis el cindro, koloroj renaskiĝis
el grizo, kaj en ĉiu folio estis peco de kredo. Ĉiu planto rakontis
historion: pri patrino, pri frato, pri amiko, pri tiu, kiu neniam revenis.
La homoj
komencis kunveni ĉi tie ĉiuvespere. Ili ne parolis pri milito, ĉar
vortoj tro doloris. Ili nur sidis, aŭskultis la venton inter la folioj,
kaj sentis ion, kion ili ne plu kredis eblan - trankvilon. Iu diris, ke la ĝardeno
kantas. Kaj vere, kiam la suno malleviĝis, la tuta loko kvazaŭ
spiregis.
Unu nokton
venis infano, la unua naskita post la milito. Lia patrino portis lin ĝis
la centro de la ĝardeno kaj metis lian manon sur la plej grandan rozon.
“Rigardu,” ŝi diris. “Ĉi tio estas kiel ni. Ni kreskas el kio restas,
ne el kio mankas.”
Lilia ridetis. Ŝi sentis, ke la mondo denove
ekturniĝas, malrapide, kiel granda, vundita koro komencanta bati. La vento
portis flustron tra la ĝardeno — nevoĉon de homo, sed de la tero mem:
“Vi daŭrigis.”
Kaj ŝi
komprenis, ke paco ne estas nur la foresto de milito. Ĝi estas decido, ĉiutaga,
fragila, sed reala. Ĝi estas la elekto planti, kiam ĉio en vi volas
foriri. Ĝi estas la kuraĝo ami, kiam la tero ankoraŭ fumas.
La ĝardeno
kreskis dum jaroj. Infanoj ludis tie, maljunuloj kuŝis inter la herboj por
aŭskulti la bruon de vivo. Oni nomis ĝin “la ĝardeno de
cindroj”, sed ĉiuj sciis, ke ĝi ne plu apartenis al la morto. Ĝi
estis templo de homaro, leciono pri la kapablo resaniĝi.
Kaj en la plej
varmaj tagoj de somero, kiam la rozoj malfermiĝis ĝis la koro, Lilia
sidis ĉe la mezo, fermis la okulojn, kaj murmuris:
“Ni ne
pluvivis malgraŭ ĉio — ni pluvivis por ĉio.”
Kaj la vento
respondis per flustro, milda kaj eterna:
“La espero ne
mortas. Ĝi nur dormas, ĝis iu denove flustras ĝian nomon.”
Mahomed
Asmadi
Malavara riĉulo
Al Julio
Baghy
Nenion havis vi, kaj ĉion donis;
en neĝo siberia, koro-varmon;
sanigan spriton, respondigan ĉarmon
kie banalaj vivoj monotonis.
Vi venis, kien iu vin bezonis,
kareson donis aŭ konsentan larmon;
vi amis nin, malican homan svarmon,
amadis daŭre, kiom ajn vi konis.
Nenion havas vi, sed riĉon sentan
posedas vi, disdonas el la koro:
brilajn smeraldojn, vian art-genion;
Principojn, ligilaron lumarĝentan;
sinceron, kiu veras kiel oro;
amokuraĝon kiel uranion.
Marjorie
Boulton
Enigmoj kaj probblemoj
Silabenigmo
ci co dan do foj gla go gra gra
hon kres lan lan lo lo lo mar mej
mil mo mo ni no pal plo pop ri
ro sa so sta to to vo
Karaj legantoj, ĉi-foje vi devas plenumi eĉ du taskojn:
Unue, el la supraj 34 silaboj formu 17 dusilabajn vortojn kun la jenaj
signifoj:
1. batalilo;
2. arbo;
3. distanco;
4. koloro;
5. ĝi estas en la buŝo;
6. elegante rondmoviĝi;
7. tago;
8. malridi;
9. ĉefurbo;
10. koka ornamaĵo;
11. bestejo;
12. ŝatata ĉe porkoj;
13. rabobirdo;
14. trinkilo;
15. ruĝiga sento;
16. varmlanda arbo;
17. seka herbo.
Post la trovado de la 17
ŝlosilvortoj prenu el ĉiu ŝlosilvorto du
najbarajn literojn
por ricevi la interesan deklaron de Julio Baghy.
Plezuran
amuziĝon al vi!
Anatolo Masenko.
Mi deziras
havi kontakton kun...
Dum longa
tempo en "Esperanta Ligilo" ekzistis rubriko "Deziras
korespondi", kiu helpis plurajn legantojn de la revuo ekhavi kontakton kun
esperantistoj el la tuta mondo. Novaj teknologioj iom influis ŝanĝon
de vivmaniero kaj komunikado inter la homoj. Tamen, deziro amikumi, interŝanĝi
spertojn kaj opiniojn daŭre vivas.
Tial mi proponas enkondukon de rubriko "Mi
deziras havi kontakton kun...".
Pri via deziro
korespondi, havi kontakton per Zoom, Googlemeet, aŭ alimaniere, bonvolu
skribi al la adreso de la redaktorino.
Kompletigaj
informoj pri "Esperanta Ligilo"
Redaktoro: Nedeljka Lozajic
Husinskih rudara 37/1
RS-11060 Beograd
Serbio
R.p.: nedeljkalozajic(ĉe)gmail.com
komputilbrajla asisto: J. Jelinek
Roztocka 1001
CZ-514 01 Jilemnice,
Ĉeĥio
r.p.: lunalumo(ĉe)atlas.cz
tel.: +420 481 543 200
administrantino: Milena Jelinkova
Roztocka 1001
CZ-514 01 Jilemnice,
ĉeĥio
r.p.: lunalumo(ĉe)atlas.cz
tel.: +420 481 543 200
por ricevi la revuon retpoŝte skribu al:
masenkoai(ĉe)mail.ru
kasisto: Pier Luigi da Costa
via di S. Maria del Giudice 2369
IT-55100 lucca, Italio
r.p.: dacostapl(ĉe)gmail.com
banka konto
IT67C 01005 13702 0000 0000 2799
je la nomo "Da Costa LIBE"
ĉe Banca Nazionale del Lavoro (mallonge BNL) en
Lucca
UEA-konto de LIBE: libk-p
jarkotizo: 15 eŭroj
La lasta numero de "Esperanta Ligilo"
legeblas ankaŭ
en la retejo de LIBE: www.libe.info