Lasta
numero
Esperanta Ligilo
Oficiala organo de la
Ligo Internacia de Blindaj Esperantistoj (LIBE)
Numero 3 Marto
2026
Enhavtabelo
La
ĉijara universala kongreso.
ĉu
monto Zamenhof?
Multaj
bushaltejoj ne alireblaj por homoj kun handikapoj.
Forpaso.
Por
legemaj poeziŝatantoj.
La
alia flanko (rakonto).
Smeraldaj
okuloj (rakonto).
"Honesteco"
(rakonto).
Du
poemoj de k. kalocsay:
Libero.
Mastroŝanĝo.
Solvo
de la februara enigmo.
La
ĉijara universala kongreso
Por la 111-a Universala Kongreso de Esperanto
(UK) la Estraro de UEA
elektis
Aŭstrion kiel kongreslandon. La bela Graz (Graco) estos la
kongresurbo.
Graz estas la ĉefurbo de la lando Stirio de la Aŭstria Federacia
Respubliko.
Ĝia nomo devenas de la slovena
vorto _Gradec, kiu signifas
"kasteleto".
Ĝi estas la dua plej granda urbo en
Aŭstrio (post Vieno)
kaj
havas kvar universitatojn kun
ĉirkaŭ 40 mil studentoj. Kun
pli
ol 900 jaroj de ekzisto, en 2004 Graz
estis la Eŭropa Kultura
ĉefurbo.
Ĝi estas listigita kiel Monda
Heredaĵxo de Unesko kaj Urbo
de
Dezajno, proponante al vizitantoj
fascinan mikson de tradicio kaj novigado.
Pro
sia eventoplena jarkalendaro, turismaj vizitindaĵoj kaj larĝa
oferto
de notinda gastronomia diverseco ĝi ankaŭ estas konata kiel
la
ĉefurbo de ĝojo. Graciplena urbo.
Jam komence de 20-a jarcento estis komerca lernejo en Graz, kie oni
instruis
Esperanton. De tiam gastiĝis en la
urbo pluraj Esperanto-eventoj, inter
ili
la Aŭstria Esperanto-Kongreso de
1913, 1926, 1949 (okaze de kiu la aŭstria Poŝto eldonis
poŝtmarkon
kun
verda stelo kaj la vorto "Esperanto") kaj 2024. Ankaŭ la
Internacia Junulara Kongreso de 1970
kaj
la Jubilea Esperanto-Konferenco de 1987
(dum kiu Ivo Lapenna proklamis la malfondon de Neŭtrala Esperanto-
Movado).
Intertempe la E-o-klubo de Graz estas
inter la plej aktivaj de Eŭropo. En
2023 aperis oficiala
43-paĝa
gvidilo de la urbo en Esperanto.
Tiu
gvidilo estas internacie senpage
mendebla ĉe la Turisma Oficejo de
la
regiono Graz, pri kio raportis
UEA.facila (https://uea.facila.org/loke/graz-r75).
Graz
havas Zamenhof-Esperanto-Objekton (zeo-n), placon nomitan laŭ Esperanto:
Esperantoplatz.
Entute vigla kaj turisma urbo, kun unika strukturo por vizitantoj kaj
tradicia
kaj aktuala Esperanto-movado.
Tial
UEA decidis akcepti la inviton de
Aŭstria Esperanto-Federacio (aef)
kaj de la loka klubo por kongresi en
Graz
en 2026 - pro kies invito UEA ankaŭ
kore dankas. ĉcu ankaŭ vi
partoprenos?
La 111-a uk estas planata por okazi de
la 1-a ĝis la
8-a
de aŭgusto 2026.
(El la Gazetaraj Komunikoj)
ĉcu Monto Zamenhof?
En eta angulo inter Belgujo, Germanujo kaj Nederlando iam
troviĝis
tute malgranda landeto, kiu restis
sendependa de 1816 ĝis
1919.
Tiu landeto nomiĝis Neŭtrala
Moresnet.
Dum la frua 20-a jarcento, d-ro Wilhelm Molly, esperantista kuracisto
en
Moresnet, proponis ke Neŭtrala
Moresnet fariĝu sendependa ŝtato
kun
Esperanto kiel komuna lingvo. La propono ne estis sukcesa, tamen multaj
el
la tiutempaj loĝantoj lernis
Esperanton.
Post la Unua Mond-milito, Moresnet
fariĝis parto de Belgujo.
Ĝi
estas nun municipo kun la nomo Kelmis, en la germanlingva regiono de
Belgujo.
Ĉe la Tri-Landa Punkto, kie renkontiĝas la limoj de Belgujo,
Germanujo
kaj Nederlando, staras la monto
Vaalserberg. Je 322 metroj,
ĝi
estas la plej alta punkto en Nederlando.
Nuntempe estas reta
petskribo,
laŭ kiu oni ŝanĝu la nomon de la monto al Monto Zamenhof,
honore
al la kreinto de Esperanto.
Universala
Esperanto-Asocio invitas ĉiujn, kiuj subtenas la idealon
de
internacia amikeco, subskribi la
petskribon kaj kontribui al ĝia
diskonigo.
La petskribon iniciatis la artisto, poligloto
kaj esperantisto Shabi
Fiumei.
UEA kunlaboras kun li plurmaniere kaj
subtenas la iniciaton
kiel
kulturan kaj informan agadon. Pri la iniciato jam aperis
raporto
(kun filmeto) en la belga publika amas-komunikilo BRF. En ĝi
Jan
Sabri Cetinkaya, direktoro de la Muzeo
Vieille Montagne en Kelmis,
mem
prezentas parton de sia mesaĝo en Esperanto.
“Eble la kampanjo ne sukcesos ŝanĝi
la nomon de la monto, sed ĝi
paroligas
homojn pri Esperanto, kaj tio estas jam sukceso.
"Estas aparte rimarkinde, ke du neesperantistoj uzas iom da Esperanto por
raporti
pri ĝi," komentas la Vicprezidanto de UEA, Seano
Riain,
kiu okupiĝas pri Informado. Li
gvidas la kunlaboron kun Shabi Fiumei.
UEA atentigas, ke - senkonsidere al la fina rezulto de la renomiga
propono
– la iniciato jam konkrete kontribuas al
pli vasta publika
atento
pri Esperanto, pri ĝiaj valoroj,
kaj pri ĝia historia kaj kultura
heredaĵo.
(Gazetara Komuniko de UEA)
Multaj bushaltejoj nealireblaj
por homoj kun handikapoj
La ĉisuban artikolon pri la problemo en
Nederlando ni ricevis de
Jan
Bemelmans. Estus tre interese ricevi samtemajn referaĵojn el aliaj
landoj.
ĉu inter niaj legantoj ne troviĝas iu, kiu emus rakonti pri
sialanda
situacio?
Pli ol duono de la bushaltejoj en Nederlando estas ne aŭ apenaŭ
alireblaj
por homoj kun handikapoj.
Precipe
homoj kun vida handikapo spertas tion. Ses el dek haltejoj ne
havas
sufixajn ilojn por subteni blindulojn
kaj malbonvidantojn dum
busvojaĝado.
Por homoj kun mova handikapo, kiuj dependas ekzemple de
rulseĝo,
iom malpli ol duono de la bushaltejoj ne
estas bone ekipitaj.
ĉci Tio evidentiĝas el esploro de regiona radio-televido en la nederlanda
provinco
Overijssel, kunlabore kun aliaj regionaj
dissendantoj,
kiuj
analizis ciferojn de la trafikkunlabora organizo DOVA.
Jurre Siebert el Arnhem ĉiutage uzas la buson. Li estas malbone vidanta
kaj
malfacile piediras. "Mi dependas de la publika trafiko. Mi ne
havas
biciklon nek stirpermesilon. La publika
trafiko estas mia sola
eblo."
Kvankam aferoj ofte glatas, la
vojaĝoj de Siebert ne ĉiam estas
senproblemaj.
"Por mi gravas, ke bushaltejo estu
bone videbla. Mi
preferas
ŝirmejon, sed regule troviĝas nur haltostango flanke de la
vojo."
Por Siebert gravas, ke vojaĝo per buso de pordo al pordo okazu
glate.
Tio ne ĉiam estas la kazo. Li ne
estas la sola, rimarkas Peter
Wĵaalboer,
membro de la membrokonsilio de asocio por Vidhandikapitoj.
Kelkfoje
ĉe haltejo ja troviĝas
gvidlinioj, sed ili ne ligiĝas al la
ĉirkaŭaĵo.
"Tiam vi havas alireblan insulon en
nealirebla medio. Tio tute
ne
utilas. eĉ se bushaltejo principe estas bona, glata vojaĝo tamen
ne
estas garantiita", rimarkas Siebert. "Busŝoforoj devas vidi vin,
kaj
ankaŭ voli helpi. Se ili havas
malbonan tagon, tio ne ĉiam okazas."
Tamen
li ankaŭ regule spertas, ke la
ŝoforo estas bonvola, demandas ĉu li
staras
sekure, kaj petas aliajn pasaĝerojn fari lokon.
Diferencoj inter urbaj kaj kamparaj regionoj.
Plej multaj bushaltejoj estas posedaĵoj
de la municipoj. Municipoj
kun
multaj nealireblaj haltejoj ofte
troviĝas en kamparaj lokoj. Ekzemplo
estas
Lopik, kie 95 procentoj de la haltejoj estas
nealireblaj.
Laŭ
la municipo Lopik, temas pri kvartalbusaj haltejoj en la "tipe
kampara
linistrukturo" de la komunumo.
Piedirantoj,
biciklantoj kaj aŭtoj uzas la saman
vojon.
"La haltejo-lokoj tial malofte estas pli
ol nur haltosigno. Ne tiom
la
bushaltejoj mem estas netaŭgaj, sed
la tuta infrastrukturo ne estas
aranĝita
por specifaj celgrupoj."
Pro la malgranda nombro de uzantoj, la municipo ne planas plibonigi la
alireblecon
de tiuj haltejoj.
Kio faras bushaltejon alirebla?
Por
difini ĉu bushaltejo estas alirebla, DOVA uzas plurajn kriteriojn.
Ekzemple:
ĉcu la haltejo havas gvidliniojn? Ĉu ili ligiĝas al la
ĉirkaŭaĵo?
ĉcu
la alto de la kajo kongruas kun la enira alto de la busoj?
ĉcu
troviĝas lifto, kaj ĉu la kajo
estas sufiĉe larĝa por rulseĝanto?
Waalboer aŭdas la argumenton pri malmultaj uzantoj pli ofte.
Li
montras al la fakto, ke Nederlando
subskribis la UN-konvencion Handikapo.
En
ĝi estas interkonsentite, ke homoj
kun handikapoj, same kiel
aliaj,
devas havi liberan aliron al transporto.
"Publika trafiko estas
publika
servo. Ne decidas la registaro aŭ interesgrupoj, kiuj haltejoj
estu
alireblaj kaj kiuj ne. ĉcio devas esti alirebla, pri tio ne eblas diskuti."
Multaj pli grandaj, urbaj municipoj havas
relative bonan alireblecon.
El
la grandaj urboj, Hengelo kaj Amersfoort
atingas la plej altajn rezultojn.
Tie,
pli ol 90 procentoj de la bushaltejoj
estas alireblaj por homoj kun movaj kaj
vidaj
handikapoj. Malgraŭ ĉio, Siebert ĝojas, ke li povas uzi la
publikan trafikon.
Pasintece
li uzis taksion, sed ekde kiam li
malkovris la buson kaj trajnon,
lia
mondo multe pligrandiĝis. "Mi sentas liberecon. Mia medio
fariĝis multe pli
vasta,
mi ne plu devas resti nur en mia propra
regiono."
Forpaso
En la aprila numero vi legos pli ampleksan
tekston pri la samideano,
kies bedaŭrindan mortom anoncis la
ĉisuba mesaĝo de lia samlandano N.
Zekiĉ.
Saluton,
Eble
mi ne estas la ĝusta persono por
raporti tion, sed, ĉar ĝis nun
neniu
skribis ion ajn, estas mia
bedaŭrinda devo informi vin pri la
forpaso
de Petar Budai el Serbio.
Li
vivis fiere, virte, honore kaj modeste,
plena je ideoj kaj kun
ekstreme
klara menso. Li faris apartan kontribuon
en la kampo de socia protekto
de
handikapuloj, precipe blinduloj, kiel volontulo, kvankam li
disponis
nur pri modestaj financaj rimedoj.
Lin
postvivas lia filino kaj tri nepoj.
Aliaj homoj, kiuj konis lin pli bone, skribos
pri li kiel esperantisto
kaj
persono. Mi simple deziris skribi ĉi tiun mallongan noton pri viro,
kiun
kelkaj el ni konis, kelkaj en la reala,
kaj kelkaj nur en la virtuala mondo.
Por legemaj poeziŝatantoj
ĉciujn samideanojn por kiuj poezio estas
grava spirita nutraĵo ni
informas,
ke ili povas ricevi tute senpage la brajlan duvoluman "in-fero"n
de
Dante alighieri en la traduko de k.
Kalocsay.
La
poezian tekston akompanas abundaj notoj pri la aŭtoro, pri lia epoko, pri
la
formo de la infero kiun li imagis kaj pri la personoj kiujn li
renkontis
dum sia subtera vojaĝo. Kiu ŝatus posedi kaj gustumi tiun
poezian
frandaĵon sendu mesaĝon kun sia hejma adreso al
ottorinocarotta@alice.it
kaj li havos ĝin baldaŭ en siaj manoj!
LA
ALIA FLANKO
Kvankam ŝi ne estis profesia koketulino,
Yvonne Dufour ankaŭ
hodiaŭ
perdis multe da tempo por aldoni al natura lipruĝo de siaj dekok
jaroj
nur tiom da artifika, kiom ĉiu
honesta virino rajtas por aspekti
kiel
aŭtentika parizanino: apenaŭ
duonkrajonon. Per rapida pudrumo ŝi
ankoraŭ
mildigis arogantecon de tro
ŝminkitaj vangoj kaj lastfoje
dronigis
bazarartiklan kombileton en densajn
ondojn de moderne tondita
hararo.
Kaj nun, kun afekta senzorgo, samkiel knabo, ŝi premis sur la
kapon
simplan feltoĉapelon, kaptis sian
mansaketon de sur la tablo kaj
forrapidis,
for ĝis la... ŝrankospegulo. Tie unu flanka ŝtelrigardo
konvinkis
ŝin, ke ne estas permesite tiele
eliri. Du obstinaj bukloj
estis
liberiĝintaj el sub la ĉapelkarcero, kaj, plie, la ruĝo de la
lipoj
trograndigis
la koroformon de ŝia buŝeto.
Tio krie postulis reordigon,
Kaj
ŝi reordigis plej konscience.
Nur
nun ŝi konstatis,timigite, ke la
vekhorloĝo montras dek minutojn ĝis
la
9-a.
Kiam Yvonne Dufour alvenis en la butonfabriko, kie ŝi laboradis,
sinjoro
Trimbal, la ĉefo, estis jam
rimarkinta ŝian malfruiĝon. Tio,
certe,
ne okazis unuafoje, sed tian serenadon
li neniam ĝis nun faris al ŝi!
".....ke
li ne kutimas nutri dormemulojn, — ke en
la daŭro de du
semajnoj
jam tri fojojn ŝi ne estis akurata,
— ke li toleros plu nek
malfruon,
nek mallaboremon, kaj jam sufiĉe li
kaj ŝi perdis da tempo,
sed
ŝi bone notu, ke je proksima okazo li fordungos ŝin, tra la pordo
li
flugigos ŝin, skandale!"
Humiligite Yvonne Dufour iris al sia loko, kie ŝin salutis ironiĝoja
rideto
de l'koleginoj. Tuj ŝi fervore eklaboris kudrante vendopretajn
butonojn,
ĉiufoje po dekdu, sur prezentokartonetojn, kiajn oni povas
aĉeti
en multaj butikoj. Kaj sekrete ŝi
ĵurpromesis, ke neniam plu ŝi
malfruiĝos.
De tempo al tempo sinjoro Trimbal invadis la laborĉambron.
Tiam
eksilentis la plej babilemaj knabinoj,
kaj sur la junaj vizaĝoj forvelkis
ĉiu
rideto. Li estis viro mezaĝa, bone
nutrita, kaj ĉiam havis tiun
abstraktan
rigardon de homo, kiu mense kalkulas
butonojn, kaj akre
metalsonoran
voĉon de deĵoranta serĝento. Estis malagrable, eĉ
nerv-ekscite,
senti
lian ĉeeston. Neniam li diris
afablan vorton. Nur riproĉojn.
Nur
minacojn. Anstataŭ koron li verŝajne havis kalkulmaŝinon. Kaj se
hazarde
iu speciale spitema laboristino kuraĝis kontraŭdiri,
li
unufraze ĉesigis ĉian diskuton: "Finfine, kiu estras la
regimenton ĉi tie?"
ĉciTion
li kriis tiel mordece, ke dum la
sekvanta silento oni aŭdis nur la
spiradon
de
ok knabinoj subite laboremegaj.
Pro kiu kaŭzo la vekhorloĝo de Yvonne Dufour ne sonoris la sekvantan
matenon?
Kiam ŝi vekiĝis, estis jam la
9-a. Ŝi facile komprenis, ke estos
tute
neeble,
kudri, je la sama horo, butonojn sur prezentokartonojn en la
fabriko
de sinjoro Trimbal. La nura ekpenso pri
tiu nomo timigis ŝin
kiel
noktmeza fantomo. ŝxi rifuĝe kaŝis sian kapon sub la kusenojn por eviti
imagitan
rigardon de tiu senkora homo. Vana estus ĉia provo klarigi al
tiu
butonkalkulanto, ke ŝia vekhorloĝo estas kulpa. For, for ĉia
ideo
pri
tio! Des pli, ke finfine oni povas tamen
tre bone vivi
ne
kudrante butonojn po dekdu sur stultajn
kartonetojn.
Je tiu momento Yvonne Dufour faris gravan
decidon. Tiom da iamaj
koleginoj
ĝuis facilan lukson. Kial ne
ankaŭ ŝi enirus la klasikan karieron?
Parizo
estas granda urbo, kaj en tia urbo oni
renkontas tiom da
viroj,
kiuj ne kalkulas butonojn, - precipe,
kiam oni havas ŝiajn okulojn, ŝian buŝon. Decidite!
La unua ribelago de knabino, kiun honesta, sed modesta vivado lacigis,
nunepoke
estas ĉiam la sama: ŝi aĉetas silkajn ŝtrumpojn. Tion faris
ankaŭ
Yvonne Dufour. Kaj tiun tagon ŝi aldonis al natura ruĝo de la
lipoj
iom tro da artifika. Vespere oni plej
oportune vizitas kinejon.
Unue,
oni povas tie pasigi agrablan tempon;
due,
oni tie lernas amason da aferoj utilaj
dum la vivo,
precipe
pri modo, aktualaĵoj, mondumaj
manieroj, kaj ankaŭ pri diversaj
fakoj
el la pura scienco, ekzemple, kiel oni preparas svisan fromaĝon,
aŭ
kiel naskiĝas papilioj.
Trie,
pli ol sur la ekrano oni trovas fekundan grundon por amaventuroj en la favora
mallumo
de la loko....
Yvonne sidis sur komforta fotelo de apenaŭ kvin minutoj; ŝi
ankoraŭ
ne
estis kaptinta la fadenon de l. epizoda
dramo "La fianĉino de l'
bandito",
kiam
viraspekta ombro okupis la najbarsidilon.
Nun
ŝi hezitis, ĉu sekvi la intrigon de l.filmo
aŭ
koketumon kun l.apuda individuo?
Antaŭ
ĉĉio estus saĝe inspekti la
najbaron. Brrr! Ŝi havis subite la
impreson
de abomena inkubsonĝo. Malgraŭ la mallumo ŝi divenis la trajtojn
de
l.apudulo: Sinjoro Trimbal!
Instinkte
ŝi metis siajn manojn sur la koron,
kvazaŭ por subteni tiun
tro
impresiĝeman instrumenton, kaj
estis kvietige, ke nun, rimarkinte
ŝian
geston, la najbaro ekparolis kaj parolis
tiel dolĉe, tiel kompateme,
kiel
povas paroli nur bonkora, milda homo:
"Kio estas, fraŭlino? ĉcu vi
ne bonfartas?"
Tiu varma voĉo trankviligis ŝin.
Estis
stulte pensi pri sinjoro Trimbal.
"Oh, sinjoro," ŝi ridetis,
"estas nenio!"
"Nu, eble la filmo vin emociigis; tion mi komprenas. Ĝi estas tre
kaptanta.
cu
vi vidis la unuajn epizodojn?"
Kaj ili plej agrable babilis, flustrante de orelo al orelo, por ne
ĝeni
la aliajn ĉeestantojn. Komence pri
la fianĉino de l.bandito, poste
pri
si mem. Ilia konversacio atingis certan
gradon de konfidenco, kiam -
tro
baldaŭ - eklumiĝis ĉiuj Iampoj.
Tiam ili konstatis kaj miregis!
Yvonne
Dufour sidis vere kaj fakte apud sinjoro
Trimbal! Sed li neniel
riproĉis
al sia malakurata laboristino. Li opiniis ŝin tute ĉarma kaj
tion
konfesis. Plej kavalire li konfirmis la flustritajn proponojn.
Sinjoro Trimbal, kiel ĉiuj homoj, havis du flankojn. Sed pli bone ol
multaj
aliaj li sciis, ke estas tempo por la bildflanko kaj tempo por
la
dorsflanko. En sia butonfabriko li estis
nur fabrikestro. Post la
taglaboro
li fariĝis viro, malforta viro....
Yvonne plezure aŭskultis lin kaj, liberigita de ĉia timsento,
ŝi
volonte kredis, kion li klarigis. Sed
virinoj estas kiel infanoj. Tuj,
kiam
ili konstatis, ke la hundo ne mordas,
jam ili turmentas ĝin.
La proponoj de sinjoro Trimbal estas certe bonintencaj. Sed ŝi ne povas
cedi,
- almenaŭ ne tiel facile. Kiu do li
opinias ŝin?
Ŝi
estas honesta knabino kaj neniam....
certe, certe! Li neniam dubis kaj senfine estimas ŝin. Li petas nur
permeson
revidi ŝin morgaŭ vespere,
kaj....
Kaj ili geedziĝis.
Kaj nun vane, tute vane, iamaj amikoj de
sinjoro Trimbal provas
reteni
lin ĉe trinkotablo. Li obeeme
rapidas al sia edzino, kaj se iufoje
li
malfruas, li tre humile petas pardonon,
dum ŝi, per akre metalsonora
voĉo
de deĵoranta serĝento,
minacas:
"Finfine, kiu estras la regimenton ĉi tie?"
Raymond SchWartz
(el "vole.... novele")
Smeraldaj okuloj
Ŝi estis jam longe malsana. Kiam la estraro de la orfejo, en kiu ŝi
vivis,
eksciis pri tio, okazis granda skandalo. ekzistis eĉ iu
malpreciza
onidiro, laŭ kiu oni volis pere de tiu oportuna okazo
interalie
demisiigi la direktorinon, solidan
elstaran virinon kun ĉiam
samforme
enorma hararanĝo, duoble pli granda
kaj globa, ol la afrika,
kaj
ŝtala karaktero. Sekvis multaj
malplezuraj telefonaĵoj el la centra
departemento.
Oni devigis ŝin alveni, respondi stultajn demandojn,
skribi
ion en iuj formularoj, eĉ frekventi
la policon. Aldone,
la
orfejon invadadis po unu komisiono
preskaŭ ĉiutage.
Sed poiome ĉio enordiĝis, kaj
la tondro pasis. Same kiel pasis el
ĉies
memoro mem la kialo de tiu ĝeno - malgranda knabino, kies destino enhavis ne multe da irizaĵoj.
Ŝi
havis kanceron. Tio estis konfirmita en
la sama tago kiel ŝia tiel malfrua enhospitaligo.
Eble
ĝuste pro tiu nekontestebla diagnozo la afero
ne
komencis disvolviĝi definitive timige kaj minace por la direktorino
kaj
por kelkaj aliaj altranguloj orfejaj.
Difini
la malsanon sufiĉe frue tute ne eblis, sed, aliflanke,
la
"sana jaro", proklamita ĉi-jare de la prezidento en lia
enkonduka
parolo
al la popolzorga sekcio
ĉe
EGK (Ekstreme Grava Kongreso), postulis certan kvanton da
malsanuloj
en ĉiu orfejo kaj en ĉiu internulejo, kaj supero de tiu kvanto
povis
kaŭzi tre seriozajn problemojn por
la administracio.
Interalie, ne eblas diri, ke ĉiuj en la orfejo tute forgesis pri la
knabineto.
Certe, oni sendadis al la hospitalo
senditojn, sed ĉiuj estis
ŝtataj
senditoj, kiuj emis plenumi sian
difinitan servan funkcion pri,
supozeble,
superaj ŝtataj celoj, kaj kiuj
neniel povas esti tro severe
prijuĝitaj
pro tio, ke ili neniam alvenis al la
knabina ĉambro simple
por
viziti ŝin kaj homece pridemandi, kiel ŝi sentas sin.
Kelkfoje
la senditoj alportadis al la ĉefkuracisto iujn paperojn,
necesajn
dokumentojn — kaj haste emis foriri.
Neniu
korvarmeco, nur minimuma partopreno..
Dume la knabino malĝojiĝis kaj ploris en ĉiu nokto. Plej verŝajne
ŝi
havis grandajn dolorojn. Neniu sciis,
kio okazis al ŝi, ĉar ŝi
ĉesis
paroli, tuj post kiam ŝi estis
transportita al la kancera fako.
La
flegistoj tre kompatis ŝin kaj strebis laŭrimede plifaciligi
ŝiajn suferojn.
Ŝi estis pala infanaĝa
knabino, ege maldika kaj preskaŭ
diafana.
Longaj
helkaŝtanaj haroj kovris ŝiajn ŝultrojn nur komence, kiam
ŝi
aperis
en tiu ĉi hospitalo. Nun ĉio
estis glate razita kaj preta por la
radioterapio.
Ankoraŭ ekzistis ŝanco eviti
operacion.
Ŝiaj
grandaj grizkoloraj malgajaj okuloj, treege elokventaj,
kun
timo rigardis en ĉiu vespero tra la
fenestro al la hospitala ĝardeno,
sed
fakte ili rigardis al la propra svaga
sorto.
Aŭtuno jam firme regis en la naturo, kaj
povis ŝajni, ke tio estos
por
ĉiam. La ĝardeno, kiu ĉirkaŭis la nordan parton de la hospitala
konstruaĵo,
estis sufiĉe malnova, plena je
kverkoj, alnoj kaj aceroj.
Krom
tio, foje oni renkontis ankaŭ tiliojn. Granda flava folia oceano
blinde
etendiĝis, neniom zorgante pri
multenombraj sulkaj padoj kaj eĉ
ne,
pro la koto, pri la velkaj aludoj al ili.
La
lignaj ĝardenaj benkoj enue malplenis preskaŭ tuttempe,
ĉar
la malseka vetero neniun emigis al
longaj plezuraj promenoj,
malsame ol antaŭ nur kelkaj monatoj.
En
ĉiu angulo de tiu meditejo (kiu
prodige donacis la plej lastan
ŝancon
pripensi
sian vivon por multaj povraj homoj -
"nesanigeblaj malsanuloj")
regis
etoso malhela. Danke al la amasego da
kolosaj arboj, densege
kreskantaj,
noktiĝon kaj mateniĝon tute ne
eblis interdistingi. Aparte
vespere,
kiam ĉiam senĉese pluvis, la
vento fleksis la potencajn branĉojn
de
tiuj nudaj gigantoj rekte apud la
fenestro de la knabina ĉambro,
produktante
neimageble malplaĉan ululon. La muro hospitala servis
kiel
granda helpilo por tio. Kaj ŝia
rigardo al tiu estada sakramento ne
povis
alkroĉiĝi al io certa - nur
okulfrape malbonsigna ombro de tiu
diabla
hurla simfonio.
Tamen subite okazis io, kio kerne alidirektis la venontan fluon de la
okazaĵaro.
Tiutage ŝi kuŝis en la lito
post plia sendoloriga injekto
ĉirkaŭ tagmeze.
Unu
el la flegistinoj eniris kun iu
rulaĵo kaj gajvoĉe proklamis:
"Rigardu,
tio estas por vi.".
"Dankon"
"Tute nedankinde, mia kara."
Antaŭ la knabino kuŝis alloga
pakaĵo. Kio povus esti tio?
Spite
al naŭza kapdoloro alvenis scivolo.
Ŝi hastis disvolvi la paperan
ĉirkaŭkovraĵon
kaj ekvidis ludilon:
amuzan
plastan katon, kiu, kiel evidentiĝis post kelkaj minutoj,
kapablis
kliniĝi, diri "Saluton", turni
la kapon
kaj
eĉ oscedi. La interesiĝo de la etulino estis senlima.
La kato mem estis karbe nigra, sed ĝiaj okuloj, estante strasoj, lerte
imitis
du smeraldojn kaj glimis verde.
Tiu
kato havis puran vivo-kaj-esperoplenan kaj samtempe
iomete
ruzan rigardon, en kiu eblis tralegi:
"Ne
timu! ĉio en la mondo bone solviĝas, sed ne ĉiuj scias pri tio.
Sed
mi kaj vi ja nun scias."
Al
ĉiu, kiu prenis ĝin enmanen, la kato konstante donadis bonan humoron.
Tio estis tre simple elfarita kaj malmultekosta ĉina ludilo, sed por
la
knabino ĝi iĝis vere valorega.
Ŝi
dum horoj ludis per ĝi, kaj kiam
alvenadis la tempo de radioterapia
seanco
aŭ la dorma horo, ŝi zorgeme
starigis sian novan amikon
sur
kredencon aŭ tablon, de kie ĝi ludeme
kaj intime,
kun
ega ŝargo da optimismo, gaje rigardis al ŝi
per
la rondaj smeraldaj okuloj.
La tagoj ekflugis, kiel papilioj.
La
neatendita donaco efikis plejeble favore
al la sano:
pliboniĝis
la apetito, ŝi komencis
paroli
kaj dum la ĉiumatena kontrolo jam kapablis
ĝuste
priskribi sian staton kaj la sentajn nuancojn de la propra doloro.
Kelkaj
pliaj tagoj kaj... baldaŭ ŝi
estis jam sana.
Tio
estis vera miraklo - la tumoro forestis ekde
tiam.
Tion
konfirmis detala testo.
Kaj neniu sciis la nomon de tiu anonimulo, kiu, farante la donacon,
kontribuis
al la vivo kontraŭmorte.
Povas
esti, ke li (aŭ ŝi) apartenis
al la hospitala personaro.
Tio
ŝajnis esti la vero - tiu knabino havis
neniujn parencojn, nek konatojn,
kiuj
povus viziti ŝin. ĉu iu el la
orfejo?
Hmm... Dubinde. Apenaŭa probableco.
Espopore
"HONESTECO"
Oni ne havas altan opinion pri sinjorino, kiu ekstere paradas en
luksaj
tualetoj dum en ŝia hejmo regas malpura mizero.
Niaj grandurboj, kun siaj
"vidindaĵoj" altrude menciitaj en gvidlibroj,
kun
siaj malpli vizitindaj kvartaloj, pri kiuj fanfaronas neniu
reklamo,
meritas ĝis nun tiun nealtan opinion. Kiom pli preferinda
estas
egala ĉarmo de vilaĝoj! Tie ĉio
estas senŝminke honesta, eĉ se malriĉa.
Tie
pulsas naturo sana, senartifika.
En
grandurboj la fremdulo admiras nur la bildflankon de trompaj
kulisoj;
preskaŭ neniam li riskas enrigardon
malantaŭ la scenejon.
Plejofte
supraĵa ŝajno sufiĉas al lia limigita scivolo. Kaj tiele
estas
ankaŭ bone. Li kunportas favoran
impreson. ĉar nur perversuloj aŭ,
escepte,
elitaj asketoj scipovas el bildoj de
l.mizero kunporti ian ĝuon.
Dum tiu novembropluvado, malamika kaj persista, la flankaj stratetoj
de
l.grandaj bulvardoj aspektis ankoraŭ pli abomenaj. Malpuraj loĝioj
de
figurantoj. Tie sin subtenis solidaraj en sia kadukeco, domvicoj,
kiuj
pro maljuneco deflankiĝis de
l.arkitektura linio.
En
siaj nigraj intestoj, en keloj aŭ ĉambroj sensunaj,
ili
kaŝas la grizan estadon de
l.aktoroj de grandurba vivo.
El malvastaj drinkbutikoj penetris akra vinodoro ĉiufoje, kiam iu
senentuziasma
kliento malfermis la pordon. La tenejo de ŝuflikisto aldonis
provokan
guston de ledo kaj peĉo. Ĝi
gluiĝis al la palato kiel maĉgumo.
En
montrofenestro de spicisto sekiĝis zorgvizaĝa fromaĝo inter sar-
delskatoloj
kaj fumaĵitaj haringoj, kiuj
kuŝis dense premitaj en amas-
tombo.
Supre, sur ŝnuroj, kiuj baris lacan
oscedon de aeroavidaj
fenestroj,
balanciĝis dubeblankaj tolaĵoj,
orfe
forlasitaj sub la pluvo.
La stratoj estis dezertaj. Kaj pluvetis,
pluvetadis.
La
homoj sin kaŝis.
Mi suprenlevis la kolumon de l. mantelo,
plienprofundigis la manojn
en
la poŝojn kaj rapide pluiris. El miniatura koridoro de "hotelo"
sur
la kontraŭa flanko de la strato eliris juna virino.
Jam
laca vizaĝo. Profesie ŝminkita.
Ŝi
ridetis al mi.
Kaj
mi forturnis la rigardon. Sed ŝi venis, paŝis malantaŭ mi kaj
signale
proksimiĝis
intencita frapeto de lignaj kalkanumoj sur la trotuaro.
Ŝi
preteriris pasante inter mi kaj dommuro
kaj tiel, pli vole ol nevole,
,
puŝis min.
"Pardonu, sinjoro!"
Mi renkontis du okulojn tro invite ridetantajn.
"Negrave," mi diris seke,
nedezirante konversacion.
Sed
ŝi turniĝis al mi:
"Mi puŝis vin tute senintence, tial
mi petas vian pardonon, sinjoro."
"Jam mi diris al vi, ke tio havas neniun signifon."
"Vi ankaŭ iras al la
bulvardoj?"
"Videble."
"ĉcu vi invitos min al taso da
kafo?"
"Kion?"
"Ne koleru, sinjoro, sed vi farus al mi
tre grandan servon."
Tion mi konas. Mi ne respondis.
Ŝi
insistis per tremetanta voĉo de l.mizero:
"Grandan servon vi faros al mi.
Jam de du tagoj mi nenion manĝis.
Mi
estos al vi tre dankema."
"Vi ne manĝis de du tagoj?"
"Ne, sinjoro - kaj hejme mi lasis
mian
infanon, kiu ploras pro malsato.
Ŝi
havas kvar jarojn. Sinjoro, ne lasu min!"
Kaj mi cedis. ĉcu estis merito,
ĉu nur malforto?
Ni altabliĝis en proksima, modesta kafejo. Avide ŝi trinkis la kafon
kaj
manĝis du bulkojn. Ŝajnis al mi, ke ni estas stranga paro.
"Kion vi faras en la vivo?" mi
demandis kun rajto de protektanto.
"Mi estas vendistino ĉe Noel."
"En la parfumejo, rue
Saint-Honoré?"
"Jes."
"Do vi pergajnas vian estadon."
"Kutime jes. Sed ĵus mi estis
malsana dum unu tuta monato. Mi ne povis labori.
Kaj
estas multkoste vivi en Parizo, sola kun kvarjara infano."
"Kompreneble vi ne havas edzon?"
"Ne, — mi hiavis amikon."
"Kaj nun ne plu havas?"
"Li mortis."
Sekvis silento, peza kiel plumbo.
Ŝi
atakis trian bulkon. Poste ŝi daŭrigis:
"Li
estis aviadisto. Leŭtenanto.
Li
pereis dum aŭtoakcidento."
Mi respektis ŝian malgajecon. Mi
ne
mokis, sed diris per riproĉa voĉo
de
konfesprenanta pastro:
"Jes, ili ĉiam estas aviadistoj, -
aŭ
kavalerioficiroj. Kial vi tion
faris?"
"Sed, sinjoro, ni ja vivis feliĉaj.
Li multe helpis min. Se mi retrovus nun alian amikon...."
Ree sekvis silento. El la fono de l.kafejo
aŭdiĝis klakbruo de
karambolantaj
bilardbuloj.
"Sinjoro," ŝi tuŝetis
mian brakon, "ĉcu mi povus proponi, ke vi akompanu min?"
"Kien?" - "En hotelon." -
"Kion fari?" - "Kio plaĉos al vi."
ĉcar mi ne tuj respondis, ŝi provis
allogi:
"Vi spertos, ke mi estas
ĝentila."
"Ne, mia infano, ne! Verdire, mi ne
intencas prediki al vi moralon, -
tio
ne estas mia speco, - kaj aliflanke mi konfesas, ke vi verŝajne
ne
estas senĉarma, — sed por tia metio oni devas esti gaja...."
"Mi estos," ŝi promesis,
""do... vi ne volas? Vi farus al mi grandan servon."
"Ankoraŭ? Kiamaniere?"
"ĉcar tiam mi petus de vi dudek-kvin
frankojn."
"Kial dudek kvin?"
"Mi kalkulis, ke tiom mi bezonos por
vivi ĝis lundo.
kaj
lundon mi relaboros."
"ĉcu vere?"
"Jes, tion mi ĵuras. ĉcu vi
venos?" Kaj senespera rideto klopodis aspekti gaja.
"Bone, aŭskultu," mi proponis
post mallonga pripenso,
"jen
estas dudek kvin frankoj kaj vi estas libera."
Ŝi leviĝis.
"Ne, sinjoro, ne, - konservu vian monon.
Mi ne estas almozulino.
Prefere
mi foriros kaj ĵetos min sub aŭtobuson."
"Ne ekscitiĝu, kaj antaŭ
ĉio pripensu. ĉcu vi forgesas vian filinon?
Prenu
tiun ĉi monon kaj aĉetu al ŝi manĝaĵojn."
Malrapide ŝi metis la biletojn en sian
saketon, etendis al mi febre
varmetan
manon kaj parolis:
"Dankon, sinjoro, mi akceptas, sed nur prunte. Venu ĉi tien post ok
tagoj
kaj mi redonos al vi, kion hodiaŭ vi bonvolas pruntedoni.
Mi
dankas vin. Sed estas konsentite, nur prunte!"
"Konsentite, mi pruntedonas."
Ŝi remetis iom da ruĝo sur siajn
lipojn, salutis kaj rapide malaperis
en
Unu el tiuj flankaj stratoj, kiuj kaŝas tiom da mizero....
Raymond SchWartz
(el "Vole... novele")
du poemoj de Kolomano Kalocsay
el "Ezopa saĝo"
Libero
Liberon plenan ĝuis iam la ĉeval',
laŭplaĉe
kuradis en la kampo, tra la val'.
Alvenis
foje kaj ofendis ĝin la cerv'
per
malklarigo de fonto kaj huftreto de herb'.
ĝi
volis venĝi, sed kun pli rapida sving'
la
cervo kuris: ĝi fiaskis pri l'ating'.
Kolero
en ĝi bolis, kaj ĝi, en impet'
nun
al la homo turnis sin kun helpo-pet'.
ĉci
tiu diris: "Bone, la cervon ĉasos mi,
se
bridon, selon al vi meti lasos vi."
La
cervon murdis la ĉasist' per lancotraf',
sed
la ĉeval' por ĉiam iĝis lia sklav'.
Mastroŝanĝo
Kampul' azenon paŝtas sur herbejo,
lin
frapas bru' de malamik-armeo.
"Ni
kuru, kuru! - krias li ekscite -
Oni
nin kaptos!@ Sed la besto spite
obstinas,
respondante: "ĉu vi kredas,
ke
l' malamik du selojn sur min metas?""
"Nu,
ne!" "Ej! Mastro, ĉu do ne egale,
sub
kies ŝarĝo ĝemas mi fatale?"
Solvo de la februara enigmo
1) La
unua ŝategas,
la
dua estas persono,
la
tria malgrandas,
kaj ĉiuj kune ornamas: am-ul-et-o.
2) La unua surkolas,
la
dua ripetas,
la
tria komparas,
kaj
ĉiuj kune bestas arbare: kap-re-ol-o..
3) La unua promenas,
la
dua indikas frakciojn,
la
tria landas,
kaj
ĉiuj kune ridigas: ir-on-io.
4) La unuaj du membras,
la
tria kartludas,
kaj
ĉiuj kune bongustas: an-an-as-o.
5) La unua surkapas,
la
dua pagas,
la
tria tabelvorte nedifinitas,
kaj
ĉiuj kune bone akordas: har-mon-io.
6) La unua klopodas,
la
dua malĝojas,
la
tria malviras,
kaj
ĉiuj kune artverkas: pen-trist-ino.
7) La unua aktivas,
la
dua ŝtelas,
la
tria artikolas,
kaj
ĉiuj kune ĝojigas: ag-rab-la.
8) La unua ilas,
la
dua refleksivas,
la
tria enalfabetas dekkvine,
kaj
ĉiuj tri dolĉfrukte bongustas: per-si-ko.
9) La unua trinkeblas,
la
dua vokalas,
la
tria multegas,
kajkune
prezentas spektaklon: te-a-tro.
10) La unua parencas maljune,
la dua loke prepozicias,
la
tria ŝakludas,
kaj
ĉiuj kune tiklas nervojn: av-en-turo.
kompletigaj informoj pri "Esperanta
Ligilo"
Redaktoro:
Pier Luigi da Costa
via
S. Maria del Giudice
IT-55100
Lucca
Italujo
R.p.:
dacostapl(ĉe)gmail.com
komputilbrajla
asisto: J. Jelinek
Roztocka
1001
CZ-514
01 Jilemnice,
Ĉeĥio
r.p.:
lunalumo(ĉe)atlas.cz
tel.:
+420-481 543 200
administrantino:
Milena Jelinkova
Roztocka
1001
CZ-514
01 Jilemnice,
ĉeĥio
r.p.:
lunalumo(ĉe)atlas.cz
tel.:
+420-481 543 200
por
ricevi la revuon retpoŝte
skribu al: masenkoai(ĉe)mail.ru
kasisto:
Pier Luigi da Costa
via
di S. Maria del Giudice 2369
IT-55100
lucca, Italio
r.p.:
dacostapl(ĉe)gmail.com
banka
konto
IT67C
01005 13702 0000 0000 2799
je
la nomo "Da Costa LIBE"
ĉe
Banca Nazionale del Lavoro (mallonge BNL) en Lucca
UEA-konto
de LIBE: libk-p
jarkotizo:
15 eŭroj
La
lasta numero de "Esperanta Ligilo" legeblas ankaŭ
en
la retejo de LIBE: www.libe.info
por ricevi la revuon
retpoŝte
skribu al: masenkoai(ĉe)mail.ru
kasisto: Pier Luigi da
Costa
via di S. Maria del
Giudice 2369
IT-55100 lucca, Italio
r.p.: dacostapl(ĉe)gmail.com
banka konto
IT67C 01005 13702 0000
0000 2799
je la nomo "Da
Costa LIBE"
ĉe Banca Nazionale del
Lavoro (mallonge BNL) en Lucca
UEA-konto de LIBE:
libk-p
jarkotizo: 15 eŭroj
La lasta numero de
"Esperanta Ligilo" legeblas ankaŭ
en la retejo de LIBE:
www.libe.info