Lasta
numero
Esperanta Ligilo
Oficiala organo de la
Ligo Internacia de Blindaj Esperantistoj (LIBE)
Numero 5 Majo 2026
Enhavtabelo
Nia
venonta kongreso estos virtuala!
Blindeco
- sociaj problemoj.
Esperantlingva
informado kaj ni.
Pri
LIBE en la ĝenerala movado.
Literaturo:
La bela aventuro (rakonto).
El prelego pri fundamentaj elementoj de
Esperanto (humuro).
La lumtura gardisto (rakonto).
Forpaso.
Nia venonta kongreso estos virtuala!
Kiel jam sufiĉe vaste anoncite, nia
projekto organizi ĉeestan kongreson
por
ĉi-tiu jaro fiaskis. Tamen, ni decidis ne tutsimple rezigni
pri
tio kaj anstataŭe ni planas programigi
virtualan
kongreson, okazonta la 6-an, la 7-an kaj la 8-an de venonta Novembro.
En kunsido de la estraro, ni decidis preni
kiel ĉeftemon de nia venonta kongreso
la titolon de la ĉi-suba artikolo:
blindeco - sociaj problemoj. Kial tio?
Joaquim
Lagartixa
Blindeco - sociaj problemoj
Dum la sesdekaj jaroj, almenaŭ en
okcidento, stariĝis politikaj kondiĉoj, kiuj
favoris
la enkondukon de sociaj programoj, kiuj signife plibonigis la vivon de la
blinduloj kaj tiun de aliaj handikapitoj.
Kreiĝis
monsubvencioj subforme de sociaj pensioj, reduktiĝis aŭ tutsimple
nuliĝis
la prezoj por handikapitaj vojaĝantoj en publikaj transportrimedoj,
senpagiĝis
la akiro de blankaj bastonoj kaj aliaj blindulhelpiloj.
Cxio trafis en la sferon de la ŝtato,
kiu havigis al si la devon
prizorgi
la blindulojn kaj aliajn handikapulojn kiel homojn troviĝantajn
inter
la plej malfavoratoj de la sorto. Do, tiuj iniciatoj
celis
helpi al socia integriĝo de tiuj
malfavoratoj, plibonigante iliajn
vivkondiĉojn,
ke ili povu ĝui la vivon samgrade, kiel la ceteraj membroj de la socio.
Tamen, dum ĉi-tiu unua kvarono de nia nuna jarcento multo jam
ŝanĝiĝis
kaj
minacaj modifoj ŝajnas aperi ĉe
la horizonto en venontaj jaroj.
Almenaŭ
en iuj landoj, multaj ĝis nun
publikaj servoj privatiĝis kaj
transiris
en la kampon de asekuraj kompanioj, karitatecaj institucioj
aŭ
privataj flegistaj organizaĵoj, kiuj ne ĉiam estas sufiĉe bone
preparitaj
por
kompreni, kiuj estas la veraj bezonoj de la blinduloj en la
aktualaj socioj.
Tial,
ni konsideras, ke tiuj aferoj estas diskutendaj kaj diskutindaj
kadre
de blindulkongreso de esperantistoj. Kiujn socialajn kompensojn ni rajtas havi
por
kontra0balanci la malavantaĝojn de nia handikapo?
En
kiaj kondiĉoj ni devas havi tiajn socialajn apogojn?
Kiel
prezentiĝas tiuj aferoj en niaj diversaj landoj?
Niaj kongresoj estas vere internaciaj, do,
taŭga medio por ke ni
povu
informiĝi pri tiaj temoj.
Tial, ni invitas ĉiujn partopreni nian
kongreson 2026 kaj kontribui
kun
propraj spertoj al la pridiskutado de tiaj realaĵoj.
Joaquim Lagartixa
Esperanto-informado kaj ni
Radio-eksendoj en Esperanto en la jaroj
1953-1973
(La
literoj antaŭ la nombroj signifas:
s.
stacioj; l. landoj; p. programoj; h. daŭro en horoj.
1953:
s. 18; l. 12; p. 244; h. 189.
1954:
s. 14; l. 11; p. 1.012; h. 233.
1955:
s. 17; l. 12; p. 1-168; h. 266.
1956:
s. 22; l. 12; p. 1-428; h. 346.
1957:
s. 18; l. 12; p. 1.250; h. 317.
1958:
s. 19; l. 11; p. 1.560; h. 460.
1959:
s. 22; l. 13; p. 1.959; h. 660.
1960:
s. 22; l. 13; p. 1.668; h. 525.
1961:
s. 15; l. 12; p. 1.485; h. 480.
1962:
s. 20; l. 13; p. 1.677; h. 542.
1963:
s. 20; l. 13; p. 1.701; h. 534.
1964:
s. 22; l. 11; p. 1.622; h. 518.
1965:
s. 25; l. 13; p. 1.807; h. 662.
1966:
s. 23; l. 15; p. 2.290; h. 796.
1967:
s. 20; l. 13; p. 2.014; h. 715.
1968:
s. 18; l. 14; p. 2.416; h. 853.
1969:
s. 16; l. 14; p. 3.133; h. 1.089.
1970:
s. 19; l. 16; p. 2.837; h. 967.
1971:
s. 19; l. 16; p. 2.817. h. 960.
1972:
s. 17; l. 14; p. 2.354; h. 875.
1973:
s. 22; l. 12; p. 3.259; h. 1110.
Kiel
oni vidas, la nombro de programoj kaj la daŭro en horoj ne ĉiam
dependas
de
la nombro de radio-stacioj, kiuj disaŭdigas esperantlingvajn programojn
en
iu jaro. Ekzemple, en la lastaj 20 jaroj plej multe da radio-stacioj (25)
havis
Esperanto-elsendojn en 1965, sed en tiu jaro la nombro de programoj estis
1.807
en la daŭro de 662,50 horoj;
aliflanke,
en 1969 estis nur 16 radio-stacioj, sed ili kune, ĉefe dank' al
Radio
Varsovio, havis 3.133 programojn en la daŭro de 1.089 horoj.
Rilate
la nombron de stacioj la jaro 1965 estis rekorda, sed rilate la
nombron
de programoj kaj daŭron la jaro
1969
troviĝas sur la pinto.
la supraj jartabelo kaj komento
troviĝas
en la verko "Esperanto en per-
spektivo"
eldonita de UEA en 1974,
kaj
tial la donitaĵoj estas tre mal-
aktualaj.
Ili tamen (dum mi aranĝis la
verkon
por ke ĝi estu facile legebla
por
ni; vidu ankaŭ "pri Libe en la
ĝenerala
movado") naskis en mi mal-
trankviligajn
konsiderojn. En tiuj
jaroj
la Esperantaj gazetoj ofte aperigis
informojn
pri la radiostacioj el-
sendantaj
en esperanto, indikante ankaŭ
je
kiomaj horoj kaj per kiuj frek-
vencoj
tio okazis; kaj ne mankis la
rekomendo
ne nur aŭskulti tiujn el-
sendojn,
sed ankaŭ de tempo al tempo
skribi
al la stacioj por atesti sian
interesiĝon
pri iliaj esperantlingvaj el-
sendoj.
Bedaŭrinde nur malmultaj sa-
mideanoj
sekvis tiun rekomendon, kaj
multaj
stacioj fine konkludis, ke la
nombro
de aŭskultantoj de la esperantaj
programoj
estas tiom malgranda, ke
ne
indas elspezi por ili monon kaj
laboron.
Nun la ŝtataj stacioj regu-
le
elsendantaj en Esperanto estas nombr-
eblaj
per la fingroj de unu mano.
Estas
vero, ke ekfunkciis kelkaj
privataj
esperantaj radiostacioj kaj eĉ
televidaj
stacioj elsendantaj tra
interreto,
sed ilia kvalito malofte
estas
kontentiga. Nu, la nuna stato
de
la afero ŝuldiĝas grandparte al
nia
kulpo. Atingitajn rezultojn oni
povas
facile malgrandigi aŭ eĉ nul-
igi,
se oni ne iel kunlaboras por
stabiligi
aŭ kaj eĉ plibonigi ilin.
Skribi
poŝtkarton unu-dufoje en jaro
ne
estas tro granda penado, sed sam-
tempe
estas tre grava agado.
Mi konsentas, ke ĉio supra povas
ŝajni
iom abstrakta, krom malfrua,
por
ni, sed ni pensu ankaŭ pri niaj
brajlaj
gazetoj. Eble kelkaj memo-
ras,
ke niaj ĉinaj geamikoj klopodis
eldoni
la brajlan gazeton "Fenestro
de
animo", kiu post kelkaj jaroj ĉe-
sis
aperi pro manko de interesiĝo.
Kaj
mi ne konsentas, ke tion kaŭzis
la
kvalito de la gazeto. la saman
sorton
havis "pola stelo" kiu, kiam
oni
devis enkonduki abonpagon por
daŭrigi
la eldonadon, ne sukcesis
kolekti
sufiĉe da abonoj.
Kion diri konklude? Eble nur, ke se
ni
deziras, ke nia esperanto ĝenerale kaj
nia
movado aparte pluvivu kaj pro-
speru,
necesas ke ĉiu el ni klopodu
eĉ
per agoj ŝajne malgrandefikaj
subteni
ĉiujn iniciatojn, kiuj povas
plifortigi
Esperantujon. ni ne timu esti
gutoj
malgrandaj, ni nur klopodu
frapi
konstante! (red.)
Pri LIBE en la ĝenerala movado
En 1974 UEA eldonis verkon tito-
litan
"Esperanto en perspektivo". En sia
enkonduko
al la Esperanta literaturo kaj
al
Esperanto ĝenerale, Marjorie Boulton
difinis
ĝin "La plej grandskala kaj
valora
konsultlibro pri e-o". Kom-
preneble
nun multaj informoj troviĝ-
antaj
en tiu verko ne estas aktualaj
kaj
bezonus ĝisdatigon, sed mi volas
tamen
montri ĉi-sube kiel tie oni
informas
pri LiBE.
"Ligo Internacia de Blindaj Es-
perantistoj
(LIBE). — Blindaj e-i-
stoj
ne estas, nek volas esti, apar-
ta
kategorio de praktikantoj de In-
ternacia
Lingvo; pro sia blindeco
ili
nur devas havigi al si lerni-
lojn,
komunikilojn kaj literaturajn
trezorojn
per metodoj senvidaj. Tio
ja
koncernas ne nur Esperanton, sed la
vivon
ĝenerale, kaj en ĉiuj civili-
zitaj
landoj la ŝtato kaj aliaj pu-
blikaj
instancoj zorgas, ke ankaŭ
blindaj
civitanoj havu laŭeble ple-
nan
aliron al ĉiuj kulturaj ating-
aĵoj
de la homaro. ĉar la ŝtato ape-
naŭ
ie zorgas pri Esperanto kaj ĉar la
Esperanto-Movado
apenaŭ havas la necesajn
rimedojn
por zorgi pri siaj blindaj
anoj,
ili laŭeble devas tion fari aŭ
farigi
por si mem.
Konsiderante la ekstreme mizeran
ŝtaton
de la blinduloj ĉe la sojlo
al
la dudeka jarcento — kompare kun
la
nuna —, oni ne povas ne havi plej
grandan
admiron je la blindaj pioni-
roj
kaj iliaj vidantaj helpantoj,
kiuj
siatempe disĵetis la unuajn
Zamenhofajn
semojn en la vicoj de
la
nevidantoj. Du nomoj speciale me-
ritas
ĉi tie omaĝan aprezon, tiu de
vidanta
franca profesoro Théophile
Cart
kaj tiu de sveda blinda kaj
surda
brajlopresisto Harald Thi-
lander
(1887-1958). En 1904,
Prof.
Cart fondis kaj Thilander
ekpresis
la brajlan revuon Esperan-
ta
Ligilo, kiu ankoraŭ hodiaŭ ekzi-
stas,
havante milon da abonantoj en
trideko
da landoj; en 1912, ankaŭ
la
redaktado transiris al Thilander
kaj
nun jam dum jardeko tiun taskon
plenumadas
franca blinda instruisto
Raymond
Gonin. Post la morto de
Harald
Thilander la brajla presejo
laŭgrade
ĉesis funkcii kaj nun la
revuo
estas presata en Svislando..
La
revuo meritas tiel larĝan men-
cion,
ĉar ĝi ne nur laŭnome sed an-
kaŭ
laŭfakte estis kaj restis ligi-
lo,
kruele interrompita nur de la
militoj
kaj submetita al la ĉiam
postmilitaj
malbonaj cirkonstancoj.
Nun
ekzistas ankaŭ landaj asocioj de
blindaj
e-istoj, kaj kelkaj el ili
havas
sian propran revueton. Plej
granda
el ili estas La Kontakto
(Nederlando);
krome ni menciu Ita-
lan
Ligilon, Informilon (okciden-
ta
Germanio) kaj ĉe Ni (Anglio).
En
Cxeĥoslovakio aperas kiel aldono
al
tiea oficiala blindulrevuo: Aŭ-
roro,
kaj same en Pollando Pola
Stelo;
similaj kajeroj nun, ekde
1968,
venadas el orienta Germanio.
ĉiuj
landaj asocioj de blindaj e-i-
stoj
denove estis kunigitaj, en
1951,
en Ligo Internacia de
Blindaj
Esperantistoj (LIBE). Simila
organizaĵo
jam ekzistis inter la
mondmilitoj,
kaj oni en 1932 eĉ
provis
transformi ĝin en Univer-
salan
Asocion de Blindul-Organiz-
aĵoj
"UABO", kies rolon hodiaŭ efek-
tive
plenumadas Tutmonda Konsilan-
taro
por Bono de la Blinduloj
("TKBB")
sub aŭspicioj de Unesko;
Esperanto
do bedaŭrinde ne sukcesis grav-
igi
sin inter la blinduloj per prak-
tikaj
servoj, kaj kvankam ĝi estas
inter
blinduloj relative multe pli
disvastigita
ol inter vidantoj (en
kelkaj
landoj 50-oble), eĉ tiu pro-
porcio
ne estas tre impona.
Malgraŭ pluraj oficialaj rekomen-
doj
(TKBB, 1959, Romo; Blindul-
instruista
Konferenco, 1962, Ha-
nnover;
Eŭropa Regiona Komitato
de
TKBB, 1966, ĝenevo, kaj 1968,
Londono),
LIBE fakte ne gajnis
terenon
— sed ankaŭ ne malprogresis.
Al
blindaj interesiĝantoj Esperanto povas
oferti
la nomitajn revuojn, milojn
da
libroj brajlaj el dudeko da bi-
bliotekoj,
kelkajn dekojn da libroj
sur
magnetofona bendo, sonbendajn
periodaĵojn
de kelkaj landaj asocioj
(ĉefe
reproduktoj el vidulpresaj re-
vuoj),
internaciajn kontaktojn per
brajlo
kaj sonbendo kaj integrigan
aktivejon
en rondoj de vidantaj kun-
civitanoj-samlingvanoj.
Al tio ser-
vas
ankaŭ la internaciaj kongresoj
de
LIBE, kutime okazantaj en la ka-
dro
de la Universalaj Kongresoj."
La bela aventuro
Estis ekzakte la 5-a posttagmeze,
kiam
Octave Barouf haltis sub
stratlanterno
de l. Bulvardo Hen-
riko
IV-a por bruligi cigaredon.
Profunde
enspirante tiklan odoron de
l.
nikotino li daŭrigis sian prome-
nadon
kaj avide ĝuis sencelecon de
libera
tago. Malrapide li marŝis sur
la
rando de l. trotuaro kun la in-
tenco,
eble senkonscia, tiele mani-
festi,
ke li ne kuras al sia ofic-
ejo.
Li estis hodiaŭ senokupa.
Kaj ĉar li havis nenion pli taŭgan
por
fari, li zumis antaŭ si la faman
arion
de lasta laŭmoda kanzono: "Ne
venu
en mian kvartalon Kun via sak-
sofon.!"
El lia revo lin vekis subite dis-
kreta
averto de aŭtomobilklaksono.
Jen
venis renkonte al li, malrapide
kvazaŭ
ĝi intencus halti apud li,
moderna
kabrioleto, kiun kondukis
juna
virino. Kaj efektive, ĝi hal-
tis.
Malfermiĝis la pordo kaj la ju-
na
virino rekte sin turnis al li:
"Pardonu, sinjoro, - la vojon al
la
Odeono, mi petas?"
"La Odeono?" Octave papage post-
diris,
"jes, la Odeono..." kaj ĉir-
kaŭrigardante
li iom sin orientis.
"Jes,
vi eniros la trian straton de-
kstre,
veturos ĝis la Muzeo de l.
Artoj
kaj sekvos tiam la bulvardon
de
l. Princo. Tiam la Odeono sta-
ros
antaŭ vi."
"Do, la duan straton maldekstre,"
ŝi
ripetis kun intencita petoleco.
"Ne," li protestis ĝentile,
"la
trian
je via dekstra mano!"
Sed ŝi plue ridetis kvazaŭ kion li
diras
ne koncernus ŝin kaj ŝi propo-
nis:
"Mi estas tute fremda en tiu ĉi
kvartalo,
- ĉu vi bonvolus akompani
min
ĝis tie?"
Sxi estis tiel ĉarma, plaĉaspekta,
kaj
ŝi ridetis tiel sirene kun tuta
buŝo
plena je sanaj dentoj, ke Oc-
tave
plezure akceptis.
La veturilo estis tre komforta;
dikaj
kusenoj lasis molan lokon por
du
personoj. Octave opiniis sin en
agrable
vatita nesto. Kaj delikata
parfumo
de rava apudulino kapte ti-
klis
liajn sentojn. Jam li revis pri
bela
aventuro.
"Nun turnu dekstren," li kompleze
deĵxoris."
Sxi obeis kaj rigardante
en
liajn okulojn ŝi ridetis preskaŭ
honteme:
"Kion vi pensas pri mi, sinjoro?
ĉu
mia konduto ne ŝajnas nedeca?"
"Sed mi petas, tute ne, sinjorino,
-
estas ja tiel nature, ... kaj tiel
agrable
por mi...."
"Permesu almenaŭ, ke mi konatigu
min.
Mi nomiĝas Vazelina Gomenol."
Li levis sian ĉapelon kaj sin prezentis
siaftanke:
"Octave Barouf, - mi tre
ĝojas."
Dum unu minuto ili ne plu parolis,
sed
pli kaj pli peziĝanta premo, e-
ble
nur hazarda, de ŝia kruro kon-
traŭ
la lia elokvente kompensis la
silenton.
"Bonvolu nun turni dekstren," Oc-
tave
konsilis, iom tro vortŝpare laŭ
sia
opinio. Sed kion li povus rakon-
ti
al ŝi?
"Dankon," ŝi flustris, longe
kare-
sante
lian manon kvazaŭ li estus fa-
rinta
al ŝi nepageblan servon. Kaj
ridetante,
kun diableta allogo, ŝi
konstatis:
"Vi havas ravan kravaton, sinjoro
Octave."
"Vi estas tro indulgema, sinjorino
Gome..."
"... Vazelina!" ŝi korektis.
"... sinjorino Vazelina, se vi
permesas,
ke mi parolu tiel inti-
me...."
"Kompreneble, certe, - sed diru,
kara
amiko, ĉu mi ne trouzas vian
afablecon
vin retenante tiel longe?
Eble
vi kuris al rendevuo?"
"Ne, ne, tute ne! Mi estas absolu-
te
libera."
"Cxu vi ne opinias, ke estas agra-
ble
veturi tiel duope?"
Nun Octave pensis, ke estas tempo
malkaŝi
siajn bateriojn kaj li mar-
ŝis
al atako.
"Ho Vazelina, veturi kun vi, apud
vi,
tiel proksime, ke mi preskaŭ
sentas
vian korbaton, estas super-
feliĉo,
kiun mi ne meritas."
"Friponeto," ŝi minace rikanis,
"kial
vi ne meritus? Cxu vi ne estas
agrabla
brunulo kun... pekema buŝo?
Cxu
oni jam diris al vi, ke vi estas
tre
simpatia?"
"Jes, mia pordistino, ĉiufoje kiam
mi
lasas al ŝi trinkmonon. - Kaj vi,
Vazelina,
ĉu vi scias, ke vi estas
plej
aminda pupo el pura sukero? Vi
permesas
kiseton?" kaj liaj sorbeme
pintiĝintaj
lipoj serĉis la ruĝon de
ŝia
buŝo, sed milde ŝi fortenis lin:
"Ne nun, karulo, ne nun, - jen mi
preskaŭ
renversis la deĵorantan po-
liciston!"
kaj ambaŭ brue ekridis.
"Sed diru, Octave, ĉu ni
baldaŭ
alvenos
al la Odeono?"
"Odeono"" li grumblis,
"estu la
Odeono
en Sud-Ameriko! - jam de-
longe
ni preterveturis. Cetere, ĉu
vi
serioze bezonas ĝin vidi hodiaŭ?"
"Ne nepre," ŝi konsentis plu
vetu-
ri,
"mi nur intencis vidi la afiŝojn
por
scii kion oni ludos morgaŭ ve-
spere.
Sed, fine, mi tion trovos an-
kaŭ
en la gazetoj."
"Vi volas iri morgaŭ al la tea-
tro?"
li demandis jam ĵaluza, "kun
amiko?"
"Petolulo," ŝi responde
ŝercis,
Kamarade
frapante lian vangon, "Kun
mia
edzo!"
"Kiel? Vi havas edzon? Kaj li ek-
zistas?
kaj Vi amas lin?"
"Jes," ŝi konfesis, "li
ekzistas
kaj
eĉ bonfartas kanibale, bedaŭ-
rinde!"
"Kial bedaŭrinde?"
"Li ne komprenas min, mia amiko,
mi
estas tiel malfeliĉa!"
"Kompatinda kunikleto, ĉu vi per-
mesas,
ke mi konsolu vin?" li pro-
mese
susuris, - kaj samsusure ŝi
promesis
emocie:
"Jes." Pli konfidence ŝi
aldonis:
"Se
vi scius kia bruto li estas. Ko-
lerema,
senkora, kaj mi neniel povas
ribeli,
ĉar li estas forta kiel dek
buĉistoj!"
"La kreteno!" Octave grincigis la
dentojn;
kaj prudente li sin infor-
mis:
"Kien vi kondukas nin, Vazelina?"
"Cxe mi, karulo."
"Kaj via edzo?"
"Ne zorgu pri tiu barbaro. Li for-
vojaĝis
kaj venös nur morgaŭ post-
tagmeze.
Ni havas antaŭ tutan nok-
ton!"
"Dank. al Dio!" Octave pli libe-
re
spiris.
Sinjorino Vazelina Gomenol loĝis
en
koketa domo de silenta kvartalo.
Sxi
havis tre agrablan hejmon. Octa-
ve
enprofundiĝis en la molaĵon de
gastema
fotelo dum Vazelina verŝis
iom
da Portovino apud la glasojn sur
la
kupron de turka tableto, verŝajne
pro
emocio.
"Nu, nu," Octave moketis, "Cxu
do
vi
tremas, mia kara?"
"Se vi scius, amiko, kiu malagra-
blaĵo
okazas!"
"Vi timigas min, diru tuj!"
Preskaŭ sufere montrante skribta-
blon
en angulo ŝi klarigis:
"Wus mi rimarkis, ke mi havas an-
koraŭ
multe da laboro. Jen ku*as diversaj
aktoj,
kiujn mi devas kopii ankoraŭ
hodiaŭ.
Cxu mi jam diris al vi, ke
mia
edzo estas notario? Li morgaŭ
matene
nepre bezonas tiujn ko-
piojn...."
"Cxu estas ĉio?" li ĝoje
konstatis,
"se
vi permesas mi helpos...."
"Vi estus anĝelo, Octave, kaj vi
farus
al mi bonan servon. Intertem-
pe
mi preparos festenan vespermanĝon
por
ni ambaŭ, ĉu ne?"
"Konsentite, - mi eklaboras!"
Sxi instalis lin ĉe la skribotablo,
klarigis
al li kiamaniere oni kopias
notariajn
aktojn kaj petis senkulpi-
gon,
ke ŝi devas foriri por aĉeti
manĝaĵojn.
Octave ekskribis kun kreskanta
fervoro
dezirante liberiĝi kiel eble
plej
baldaŭ de tiu laboro, des pli,
ke
logis riĉa rekompenco!
Post unu horo proksimume Vazelina
reaperis.
"Ni manĝos kiam vi estos fininta,
kaj
poste..." ŝi promese ridetis.
"Nu, karulo, ĉu vi progresas? —
Laboru,
kara, vi ne bedaŭros. — Mi
aĉetis
omaron kaj tuj mi rostos a-
mindan
kokidon."
Tiele spronita Octave retrovis
forton
de laciĝanta mano kaj plen-
igis
paĝon post paĝo per regula bel-
skribo.
Refoje unu horo pasis, kaj
ankoraŭ
unu horo. Lin subtenis nur
espero
pri baldaŭa feliĉo, kiun ĉiam
pli
firme promesis rapidaj aperoj de
Vazelina.
Cxirkaŭ la 9-a li sopire demandis:
"Cxu
estos baldaŭ libertempo, pupeto?
Mi
ja laboris kiel negro, - sed mi
ĵuras,
ke vi ne bedaŭros!"
"Dek minutojn ankoraŭ, kaj poste
al
ni la paradizo! Jes, jam la ĝojoj
de
l. tablo atendas nin, kaj poste
volupta
ĝojo de l. ...." Sxi prude
mutiĝis.
"De l. kio? de l. kio?" li avidis
precizigon.
"Pst, silentu, scivolulo, - estos
ĉiuokaze
bela surprizo por Octave!"
kaj
ŝi malaperis.
Sed jam post kvin minutoj ŝi re-
enkuris
en la buduaron, ekscitita,
tremanta,
kiel pro subita danĝero aŭ
grava
akcidento.
"Rapide, rapide, forkuru,
kuru!"
ŝi
pene spiregis, "Wus mia edzo re-
venas,
- jen ĉi tien, venu tra la
kuirejo!"
kaj puŝante kaj tirante ŝi
gvidis
lin sur la ŝtuparon. Kaj dum
Octave
senkonscie kaj obtuze ripe-
tis
"... kiel dek buĉistoj..." ŝi
petege
insistis: "Forkuru rapide! —
Se
mia edzo trovus vin, okazus mal-
feliĉo!"
Octave ne ankoraŭ tute komprenis,
iomete
li hezitis.
"For, for!" ŝi preskaŭ
ploris,
"pro
la ĉielo, malaperu, - kaj ne-
niam
revenu!" Klake ŝi fermis la
pordon
post li.
* * *
Octave Barouf estis preskaŭ for-
gesinta
tiun sensukcesan aventuron,
kiam
iun posttagmezon li rimarkis,
precize
sur la Bulvardo Henriko
IV-a,
la aŭtomobilon de sinjorino
Vazelina
Gomenol. Gxi haltis flanke
de
l. trotuaro kaj apude staris si-
njoro.
Preterpasante Octave perceptis la
sirenan
voĉon de Vazelina: "La vo-
jon
al la Odeono, mi petas."
Kolere kontraŭ si mem li kompre-
nis.
Sinjorino Vazelina Gomenol
trovas
kopiistojn je malkara prezo.
Tio
kostas al ŝi nur komedieton,
kiun,
cetere, ŝi perfekte ludas.
Raymond Schwartz
(el "Prozo ridetanta")
El prelego pri Fundamentaj elementoj
de Esperanto
Gesinjoroj! Iun aŭ alian tagon iu
el
vi fariĝos akademiano. Tiam ne
estus
senutile koni la plej kaŝitajn
sekretojn
de nia lingvo. Kaj tial mi
decidis
malkaŝi antaŭ vi tiujn mi-
rindaĵojn.
Kompreneble mi komencos per la ko-
menco.
Tio estas per la alfabeto.
Gesinjoroj! La e-a alfabeto es-
tas
stranga fenomeno. La plej saga-
caj
sciencistoj ne scias ekzakte, al
kiu
fako la alfabeto apartenas. Mul-
taj
kalkulas ĝin inter la legomoj.
Ili
pretendas, ke ĝi estas el la fa-
milio
de la betoj, kiel cetere, ĝia
nomo
atestas: Alfa beto. Aŭ ili pe-
dante
ĝin subordigas al malgranda
fabo,
tio estas: al fabeto. Mi,
kontraŭe,
asertas, ke la alfabeto ne
apartenas
al la legomoj, sed al la
homoj,
kiuj legas, ĝi apartenas al
la
leg-homoj. Cxu vi kaptis la nu-
ancon?
Lastatempe oni renkontas ankaŭ mo-
dernajn
filologojn, kiuj Klasifikas
la
alfabeton inter la meblaro. Laŭ
ili,
la alfabeto estas meblo, ĉar ĝi
estas
lito konstanta el 28 literoj.
Aŭ
ĝi estas tuta meblaro, ĉar, efek-
tive,
per simpla kunmeto de literoj
oni
konstruas tre diversajn meblojn;
ekzemple:
k!m!d egalas komodo, s!f
egalas
sofo kaj tiel plu. Tiu klasi-
fiko
ŝajnas akceptebla. El la dir-
itaj
28 literoj oni iom post iom
kunmetis
vortojn, formis frazojn,
produktis
librojn. Estas preskaŭ ne-
kredeble,
kiom da volumoj oni sukce-
sis
plenigi per tiuj kelkaj literoj.
Se
oni metus unu sur alian ĉiujn li-
brojn
ĝis nun verkitajn, oni havus
turon
miloble pli altan ol la Ei-
fel-turon
kaj nur iom pli malaltan
ol
la babela. Kaj tiu turo, konsi-
stanta
el nur malmultaj literoj, fa-
kte
ekzistas. Oni nomas ĝin la lite-
ra
turo.
Elĉerpinte tiel profunde la sekre-
tojn
de la alfabeto ni nun parolos
pri
la proksima paragrafo, la arti-
kolo.
Estus insulto por vi klarigi
kio
estas artikolo. Artikolo trovi-
ĝas
en ĉiuj gazetoj. La plej mallon-
gaj
ĝenerale estas la plej bonaj.
Kaj nun, gesinjoroj, antaŭ ol fini
ankoraŭ
kelkajn vortojn pri la ka-
zoj.
La kazoj estas la formoj de la
deklinacioj.
Sed ne konkludu, ke ka-
zo
estas sinonimo de formo. Neniam
diru:
Tiu fraŭlino havas agrablajn
kazojn,
ĉar, kiam vi interesiĝas pri
la
formo de fraŭlino, tio koncernas
ne
la kazon, sed la kason. Cxu vi ka-
ptis
la nuancon?
En Esperanto ekzistas nur du kazoj, no-
minativo
kaj akuzativo. Erare kelkaj
soifuloj
aldonas la aperitivon. La
aperitivo
ne estas kazo, sed nur o-
kazo,
jes, okazo por trinki, kaj ĉi
Tiun
okazon ni volonte profitos.
Raymond Schwartz
La lumtura gardisto
ĉi-sube la maro flagras, reflekt-
ante
la helon de la luno, kaj via
stelo,
kiu en la ĉielo brilas, ŝaj-
nas
tremigi la rompiĝeman, senmovan
silenton
ĉirkaŭ mi. ŝanĝiĝas neniam
io
ĉi tie: jen la sama maro, la ku-
timaj
lumoj ĉe la horizonto, kaj ĉi
tiu
lumturo, kie ĉiuvespere jam de-
longe
mi alfenestriĝas por admiri la
golfon.
Cxi tie nenio ŝanĝiĝis, sed
kiu
scias, ĉu kaj kiom ŝanĝiĝis vi
post
tiom da jaroj! Pli kaj pli ofte
mi
pri tio demandas min: fakte, kiam
ajn
mi estas ĉi tie, mi spertas daŭ-
ran
revenon al vi, al la memoroj pri
vi,
al tiuj jaroj, kiujn ni iam pas-
igis
en ĉi tiu malgranda vilaĝo ĉe-
mara.
Mi memoras, ke, kiam mi estis in-
fano,
mi ja kutimis nokte veni ĉi
tien,
kune kun mia patro. Vintre ni
flamigis
la fajron, poste ni supren-
iris
du ŝtuparojn, kaj, malantaŭ la
vitro,
ni pasigis jarojn rigardante
la
flagrobrilojn de lanternoboatoj,
kiuj
ondiĝis iuloke sur la maro. Por
ĉiu
el tiuj lumoj paĉjo inventis ra-
kontojn,
rakontojn pri fiŝkaptistoj
kaj
piratoj, pri herooj kaj rabis-
toj.
Li havis la kutimon rakonti i-
lin
al mi, ĝis mi ekdormis.
La rakonto, kiu plej entuziasmigis
kaj
impresis min, estis sendube tiu,
kiun
li aŭdigis al mi dum somerpluva
nokto.
Temis pri kliko de piratoj,
kiuj
estis elŝipiĝintaj iumatene sur
la
strandon, forrabante ĉiujn knabi-
nojn
kaj virinojn el nia lando kaj
portante
ilin malproksimen al kruela
riĉega
suvereno, kiu estis paginta
la
piratojn por tiu malica ago. Tre
sagaca
knabo estis tamen sukcesinta
sin
kamufli kaj, ekspluatante la
konfuzon,
esti forkaptita. Inter la
ŝorŝtelitaj
knabinoj troviĝis lia
koramikino,
kaj li volis ĉiakoste
savi
ŝin. Nokte, dum multe da pira-
toj
dormis, alveninte al la vasta
maro
li estis sukcese liberiĝinta,
mortigante
kaj ĵetante en la maron
la
rabistojn trafitajn de surprizo,
kaj
reportante al la marbordo — sen-
difekte
kaj sekure — ĉiujn virinojn.
Tiel mia fantazio galopis, kaj mi
prirevis
min mem kiel heroon. Mi
imagis
la piratojn kaptantaj vin kaj
la
ceterajn knabinojn; mi imagis min
eniranta
kaŝe, sed sukcese, en la
ŝipon
— same kiel la knabo en la ra-
konto
— kun vi; poste mi estis ĉe
via
flanko, mi premis vian manon,
kaj
vi premis la mian, kvazaŭ dir-
ante
"mi ja timas, sed... kun vi
apud
mi, estas malsame!". Kaj en la
plej
favora momento mi agis kiel la
heroo
de la rakonto, liberigante u-
nue
vin kaj poste la ceterajn knab-
inojn.
Tiel mi fariĝis heroo kaj —
kio
plej gravis por mi — via heroo!
Infanaj revoj, infanaj emocioj,
kiel
tiun fojon, kiam vespere mia
patro
portis nin kun si, por ke ni
vidu
sunsubiron meze de la maro, pe-
re
de lia malgranda remboato ĉiam kablofiksita antaŭ la lumturo. La
ĉielo
fariĝis rozkolora, purpura,
turkisa
kaj fine malluma. Kaj, kiam
noktiĝis,
sen esti aŭdebla, mallaŭte
vi
diris, apogante vian etan brakon
sur
miajn ŝultrojn kaj movante min
apud
vin: "Rigardu" — vi montris ĝin
per
la alia brako — "ja rigardu tiun
stelon
ĉi-supre: ĝi ŝajnas brili, ĝi
ŝajnas
okulumi al la luno... Jen, vi
estas
la luno, ĉar vi iras ĉiuvespe-
re
al la lumturo kun via patro, kaj
la
lumturo ja lumigas kiel la luno;
mi
estas male tiu stelo, kiu tremas
kiel
koro. Cxu vi vidas ĝin tie, su-
per
ni? Kiam vi rigardas tiun ste-
lon,
vi ja rigardas min".
Cxiunokte mi ja rigardadis tiun
etan
stelon tra la stelaro, kiu bri-
lis
kaj vere pulsis kiel koro en
miaj
infanaj okuloj, kaj mi pensadis
pri
vi. De tempo al tempo mia patro
reportadis
min sur firman grundon,
demandante
min, kion damne mi fikse
rigardas
en la ĉielo aŭ kial mi ne
sekvas
lian rakontadon.
Kelkfoje mi prirevis min mem ne
nur
kiel heroon (por pruvi, ke mi
indas
je vi) sed eĉ kiel ĉampionon,
al
kiu popolamaso hosanis pro iu
eksterordinara
prodao. Poste mi ima-
gis,
ke mi zorge serĉas vin tra tiu
festanta
amaso kaj iuloke ja trovas
vin,
brakmovantan, por ke mi vidu
vin,
dum via patrino klopodas ĉiumaniere
kvietigi
vin. Poste mi min ĵetis me-
zen
de la popolamaso por atingi vin,
por
unuiĝi kun vi, por brakumi vin,
stringi
vin kaj festi kun vi, prire-
vante
kun vi, ke ni disiĝos kaj per-
diĝos
neniam plu.
Sed rapide ĉio finiĝas. Oni ekdor-
mas
kaj, kiam oni vekiĝas, jam tagi-
ĝis,
la suno leviĝis kaj onia stelo
estas
jam malaperinta, forviŝita de
tro
da lumo. Kaj sammaniere, kun la
sama
rapido, pasas la jaroj, kaj oni
komprenas,
ke oni ne plu estas infa-
no,
ke onia stelo perdis sin en la
memoro
kaj en la kvazaŭblindiga lum-
eco.
Kaj mi scias, ke vi ne plu a-
tendas
min ĉiutage en la lernejo,
ĉar
ni kreskis kaj perdiĝis tra la
vojoj
de la homoj.
En la lastaj jaroj paĉjo ne plu
rakontis
al mi fabelojn: mi ne plu
estis
tiel juna por kredi je ili kaj
por
aŭŭskulti ilin pasie. Cetere mul-
taj
aferoj okazis malsame, ol mi a-a
tendis.
Miaj amikoj baldaŭ ekridis
pri
mi, kiam mi rakontis al ili ti-
on,
kion mi iuvespere faris" Ili sen-
tis
sin superaj al mi, nur ĉar iliaj
patroj
faris metiojn pli dignajn ol
mia
patro. Mi reagis malbone, por ne
perdi
ilian amikecon kaj ne esti mo-
kata.
Tute subite, mi iutage rifuzis
iri
kun mia patro al la lumturo. Tio
tamen
ne sufiĉis, por ke oni akceptu
min.
Iel ajn, mi malsamis. Mi bezo-
nis
ion plian ol tion, kion miaj ami-
koj
donis al mi. Mi serĉis iun, al
kiu
mi povu elverŝi mian koron, al
kiu
mi povu paroli pri miaj duboj,
pri
mia nememfido, pri ĉiuj tiuj
pensoj,
kiuj turmentis mian animon.
animon,
kiun mi malkovris terure
sentema
kaj kiun ili ŝajne ne povis
kompreni.
Mi estis malsama ol ĉiu el
ili.
Mi estis eksterkanona,
eksterkunteksta.
Tiel mi fermiĝis en mi mem, rifuĝ-
ĝante
ene de la sama animo, kontraŭ
kiu
mi daŭre batalis.
Estis malfacila periodo: mi estis
dubema
inter la impeta deziro super-
venki
la rompiĝemon, kiun mi sentis
ene
de mi, kaj la ideo rezignacii
kaj
alkutimiĝi al ĉi tiu doloriga
situacio.
Iom post iom mi komencis
akcepti
la ideon, ke mia malsameco
estas
io neforviŝebla, io kunnaskita
en
mia karaktero. Finfine, tio povis
eble
esti io bona: io, kio igis min
suferi,
sed pri kio mi povus fieri.
Mi estis sukcesanta malrapide ak-
cepti
min mem tia, kia mi estis; mi
estis
lernanta ne timi esti mi mem;
kaj
mi ekaperigis sen konsciencri-
proĉoj
la tutan enan forton, kiun mi
sentis
pulsanta en mi. Tamen mi an-
koraŭ
ne kapablis tion fari tre
bone.
Iutage, dum mi ordigis malnovajn
polvoplenajn
librojn, eltirante du
aŭ
tri el bretaro, mi vidis ion fa-
li.
Temis pri ĉifita bileto, kiu fa-
cile
komprenigis, kiom longe ĝi es-
tis
premtordita inter la libroj kaj
muro.
Mi estis ĝin forĵetonta, sed
iom
da scivolo puŝis min legi ĝin,
elkodigi
ĝiajn vortojn, klopodi kom-
preni,
de kie ĝi venis.
Tuj mi rekonis, fortrenite de in-
tensa
(pli kaj pli intensa!) korbat-
ado
kaj de emocio longe ne sentata,
vian
skribmanieron, vian ruĝan plu-
mon,
per kiu vi ĉiam skribadis al
mi;
kaj mi legis malmultajn, mal-
grandajn,
bloklitere skribitajn li-
niojn:
"Vi estas la plej bona el
ĉiuj,
ĉar nur vi iras al la lumturo,
ĉar
nur vi estas simpatia, kaj mi
tial
volas esti por ĉiam kun vi. Ki-
am
ni estos adoltoj kaj ni geedz-
iĝos,
ni iros ĉiutage al la lumturo
kaj
mi estos ĉiutage kun vi, kaj ni
estos
ĉiutage kune, ĉu ne vere?" Mi
estis
jam ploranta. Mi tremis pro la
emocio
esti trovinta vian malnovan,
tre
malnovan, etan bileton, kiun vi
skribis
al mi, por mi, antaŭ tiom da
jaroj.
Nur tiumomente, post tiom longe,
mi
elkomprenis. Mi elkomprenis, fin-
fine,
ke mi povas esti kapabla ak-
cepti
min kaj ami min pro ĉio, kio
mi
estas. Pro ĉio, kio mi estas. Kaj
mi
elkomprenis, ke tio ne estas tre
malfacila,
se iam ni sukcesis tion
fari
tiel bone. Danke al la vortoj
de
knabino. Danke al viaj vortoj.
Tiel mi decidis iri denove al la
lumturo,
kun mia patro, kaj unuafoje
mi
estis vere orgojla pri tiu afero,
kiun
delonge mi provis kaŝi ĉiel
ajn.
Tiuvespere mi longe parolis kun
paĉjo
pri la rakontoj, kiujn li in-
ventis
por mi dum mia infana aĝo;
pri
la kialoj, pro kiuj mi tiel lon-
ge
ne volis iri tien. Liaj emociitaj
okuloj
brilis kiel pasintece: nur
lia
frunto ŝajnis krispigita de kel-
ke
da pliaj faltoj. Mi klarigis al
li,
ke, post tiom da noktoj pasigi-
taj
tie kun li, antaŭ multaj jaroj,
io
estis bedaŭrinde ŝanĝiĝinta,
kvazaŭ
la suna lumo estus abrupte
blindiginta
min por puŝi min, kiel
okazas
ĉe multaj personoj, en mon-
don,
kie la ŝajno gravas pli ol la
esto;
kie la plej sinceraj emocioj
kaj
sentimentoj estas izolataj en
angulo,
kaj pravas nur tiu, kiu
krias
plej laŭte. Male mi estis ĵus
kompreninta,
ke la plej sinceraj
vortoj
venas ĝuste de tiu, kiu ne
krias;
de tiu, kiu ne estas kreita
por
la blindiga lumo de la suno, sed
por
la malforta helo de la luno.
Mi iomete etendiĝis eksteren, por
serĉi
tiun: vian stelon. Kaj tiumo-
mente,
kvazaŭ senvole, mi vidis ĝin.
Kaj
mi rapide memoris ĉion, dum in-
tensa
ektremo laŭiris mian dorson.
Mi
longe plu rigardis tiun, kiel en
mia
infana aĝo, ŝiprompante en sen-
finan
maron de memoroj.
Gxi plu brilis.
Gxi estis brilanta kiel tiam.
Kaj jen, post tiom da pasinta tem-
po,
mi estas ankoraŭ tie ĉi: mi plu-
flamigas
la fajron vintre, kaj poste
mi
rigardas la maron kaj la stelojn
tra
la ĉiamaj vitroj. Mi ofte estas
sola:
mia patro jam venas ĉi tien
nur
somere, ĉar liaj ostoj suferas
pro
la trablovoj de la malvarma se-
zono,
kiuj ĉi tie multas.
Kiam ajn la ĉielo estas sennuba,
mi
pasigas mian tempon admirante
vian
stelon, kiu plue ŝajnas okulumi
al
mi. Mi repensas pri la infanaj
jaroj,
kiujn ni kune pasigis; pri
tio,
kio ni estis kaj tio, kio mi
volis
fariĝi... Mi volis iĝi heroo
kaj
savi vin de la piratoj, kiel en
la
rakontoj kreitaj de mia patro. Mi
volis
iĝi ĉampiono, por ke vi fieru
pri
mi. Mi volis iĝi la plej bona en
la
mondo nur por vi....
Nenio el ĉio ĉi mi fariĝis.
Tamen
venkita
mi ne sentas min. Mi restis
ĉi
tie kaj ja estas nura lumtura
gardisto,
kiel pasintece. Mi rigar-
das
la saman marpecon, kiun mi ĉiam
rigardis.
Sed mi estas feliĉa, kvan-
kam
mi opinias, ke mi nun povas diri
al
vi, ke tre mankas al mi tia per-
sono,
kia vi estis. Mi estas konten-
ta,
ĉar ĉi tiu loko, kvankam neŝanĝ-
iĝema,
jam instruis al mi multon.
Kaj
estis bele malkovri iompostiome,
ke
vi prave en tiu malproksima ve-
spero
komparis min kun la luno. Mi
ja
estas ĉi tia: mi povas doni al vi
ne
la blindigan forton de la suna
lumo,
sed la delikatan kaj sinceran
helon
de la luno, kiu malantaŭ sia
ŝajna
mildeco kaŝas la forton, kiu
tajdojn
delokas.
La lumturo brilas ĉiam, malmultajn
metrojn
super mi, dum vi estas — kiu
scias
kiom! — malproksima. Sed la
esperon
refoje trovi vin mi neniam
perdis.
Estas ankoraŭ, ankrita ĉi-
sube,
la eta remboato de mia patro,
nia
eta remboato, kiu malplenas. Sed
ĝi
esperas gastigi ankoraŭfoje iun
kun
sia varma brakumo el seka ligno.
Kaj ĉiuvespere mi atendas vin, ĉi
tie
en la lumturo, por ke ni kuru
unu
al la alia kaj retrovu nin kiel
pasintece,
brakumante nin forte,
premante
niajn manojn kaj poste
atingante
la vastan maron por rigar-
di
vian stelon.
Jes, finfine vi estos denove apud
mi,
dum la lumturo pli kaj pli kaj
pli
malproksimiĝos....
Roberto Pigro kaj
Stefano Moroso
Forpaso
Alida Giacomini apartenis al IABE de multaj
multaj jaroj.
Sxi
instruis en la blindulinstituto de $Triesto.
Kiel
membro de IABE ŝi estis iom izola: ŝi partoprenis en neniu
Esperantista aranĝo
kaj
estis do preskaŭ nekonata ankaŭ en IAbe;
ŝi
tamen absolute akurate pagis sian jarkotizon, montrante tiel sian fidelecon
al
nia movado.
Silentema
ŝi estis verŝajne ankaŭ hejme, ĉar ŝiaj parencoj
bezonis
kelkajn monatojn por ekscii de kie venis al ŝi la brajlaj Esperantaj
revuoj;
sekve ni eksciis pri ŝia morto nur en aprilo, kvin monatojn pli poste.
Al
nia silentema, sed tre fidela samideanino
ni
kore deziras pacan ripozon!
kompletigaj informoj pri "Esperanta
Ligilo"
Redaktoro:
Pier Luigi da Costa
via
S. Maria del Giudice
IT-55100
Lucca
Italujo
R.p.:
dacostapl(ĉe)gmail.com
komputilbrajla
asisto: J. Jelinek
Roztocka
1001
CZ-514
01 Jilemnice,
Ĉeĥio
r.p.:
lunalumo(ĉe)atlas.cz
tel.:
+420-481 543 200
administrantino:
Milena Jelinkova
Roztocka
1001
CZ-514
01 Jilemnice,
ĉeĥio
r.p.:
lunalumo(ĉe)atlas.cz
tel.:
+420-481 543 200
por
ricevi la revuon retpoŝte
skribu al: masenkoai(ĉe)mail.ru
kasisto:
Pier Luigi da Costa
via
di S. Maria del Giudice 2369
IT-55100
lucca, Italio
r.p.:
dacostapl(ĉe)gmail.com
banka
konto
IT67C
01005 13702 0000 0000 2799
je
la nomo "Da Costa LIBE"
ĉe
Banca Nazionale del Lavoro (mallonge BNL) en Lucca
UEA-konto
de LIBE: libk-p
jarkotizo:
15 eŭroj
La
lasta numero de "Esperanta Ligilo" legeblas ankaŭ
en
la retejo de LIBE: www.libe.info